دولاگلوتاید
دولاگلوتاید دارویی تزریقی است که با تقلید از یک هورمونِ طبیعیِ گوارشی، به تنظیمِ قندِ خون در دیابتِ نوعِ ۲ کمک میکند.
این دارو معمولاً همراه با رژیمِ غذایی و فعالیتِ بدنی، برای کنترلِ قندِ خون در بزرگسالانِ مبتلا به دیابتِ نوعِ ۲ به کار میرود و در برخی بیماران به کاهشِ خطرِ حوادثِ قلبی-عروقی نیز کمک میکند.
این دارو در افرادی با سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ سرطانِ مدولاریِ تیروئید یا برخی سندرمهای نادرِ غددِ درونریز نباید مصرف شود و نیازمندِ پیگیریِ منظمِ پزشکی است.
اگر دردِ شدید و مداومِ شکم، تودهٔ گردن، گرفتگیِ صدا، یا نشانههایِ افتِ قندِ خون را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشک یا داروسازِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دولاگلوتاید (که در ایران با نامِ تجاریِ ترولیسیتی عرضه میشود) دارویی تزریقی از خانوادهٔ آگونیستهایِ گیرندهٔ پپتیدِ شبهگلوکاگون-۱ است؛ گروهی از داروهای دیابت که در سالهای اخیر کاربردِ گستردهای یافتهاند. این دارو با تقلید از اثرِ این هورمونِ طبیعیِ گوارشی، ترشحِ انسولین را پس از غذا افزایش میدهد، ترشحِ گلوکاگون را کاهش میدهد و تخلیهٔ معده را کند میکند؛ حاصلِ این فرایندها کنترلِ بهترِ قندِ خون و اغلب کاهشِ اشتها و وزن است. دولاگلوتاید بهصورتِ تزریقِ زیرِپوستیِ هفتگی و با قلمِ آمادهبهمصرف تجویز میشود و مخصوصِ بزرگسالانِ مبتلا به دیابتِ نوعِ ۲ است، نه دیابتِ نوعِ ۱.
موارد مصرف
- کنترلِ قندِ خون در بزرگسالانِ مبتلا به دیابتِ نوعِ ۲، معمولاً همراه با رژیمِ غذایی و فعالیتِ بدنی
- مصرف بهتنهایی یا در ترکیب با سایرِ داروهای خوراکیِ دیابت (مانندِ متفورمین) یا انسولین، طبقِ نظرِ پزشک
- کاهشِ خطرِ رویدادهای جدیِ قلبی-عروقی (مانندِ سکتهٔ قلبی یا مغزی) در بیمارانِ دیابتیِ دارایِ بیماریِ قلبی-عروقی یا عواملِ خطرِ آن
- کمک به کاهشِ وزن بهعنوانِ اثری همراه در بسیاری از بیماران، هرچند هدفِ اصلیِ این دارو کنترلِ قندِ خون است
روش مصرف
دولاگلوتاید فقط بهصورتِ تزریقِ زیرِپوستی (نه از راهِ دهان) و طبقِ برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ معمولاً یک تزریق در هفته، در هر روز و هر ساعتی از شبانهروز، همراه با غذا یا بدونِ آن. بهتر است هر هفته یک روزِ ثابت برای تزریق انتخاب شود تا نوبتِ دارو فراموش نشود. محلِ تزریق — شکم، رانِ جلو یا بازو — باید هر بار جابهجا شود تا از تحریکِ پوست پیشگیری شود. قلمِ دارو فقط برایِ استفادهٔ شخصیِ خودِ بیمار است و نباید بینِ افراد به اشتراک گذاشته شود. تنظیمِ دوز، شروع یا قطعِ مصرف همیشه باید طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز انجام شود؛ بهویژه چون این دارو معمولاً بخشی از برنامهٔ درازمدتِ کنترلِ دیابت است و نباید بدونِ مشورت با پزشک قطع شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲؛ کنترل قند خون با رژیم غذایی و فعالیت بدنی، بهتنهایی یا همراه داروهای دیگر
در هر زمان از روز و با یا بدون غذا تزریق شود؛ محل تزریق بین شکم، ران و بخش فوقانی بازو تغییر کند. همراه انسولین یا داروهای افزایشدهندهٔ ترشح انسولین، خطر افت قند بیشتر است؛ در سابقهٔ شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا نئوپلازی چندگانهٔ غدد درونریز نوع ۲ مصرف نشود.
کاهش خطر رویدادهای عمدهٔ قلبیعروقی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری قلبیعروقی یا عوامل خطر آن
با یا بدون غذا و در هر زمان از روز تزریق شود؛ این دارو جایگزین درمانهای استاندارد قلبیعروقی و کنترل فشار خون و چربی خون نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ سرطانِ مدولاریِ تیروئید یا سندرمِ نئوپلازیِ چندگانهٔ غددِ درونریز نوعِ ۲
- سابقهٔ پانکراتیت (التهابِ لوزالمعده)، بیماریِ کیسهٔ صفرا یا بیماریِ شدیدِ گوارشی
- بیماریِ کلیوی یا خطرِ کمآبیِ بدن، مثلاً بهدلیلِ تهوع، استفراغ یا اسهالِ مکرر
- مصرفِ سایرِ داروهای دیابت، بهویژه انسولین یا داروهای سولفونیلاوره، بهدلیلِ خطرِ افتِ قندِ خون
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به دولاگلوتاید یا سایرِ اجزایِ فرآورده
عوارض احتمالی
- تهوع
- اسهال
- استفراغ
- کاهشِ اشتها
- دردِ شکم یا سوءهاضمه
- خستگی
- دردِ شدید و مداومِ شکم که ممکن است به سمتِ پشت تیر بکشد، همراه یا بدونِ استفراغ: میتواند نشانهٔ التهابِ حادِ لوزالمعده باشد؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تودهٔ گردن، تورمِ گردن، گرفتگیِ صدا یا مشکل در بلعیدن یا تنفس: میتواند نشانهٔ درگیریِ تیروئید باشد؛ بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههایِ افتِ شدیدِ قندِ خون مانندِ لرزش، تعریقِ سرد، سرگیجه یا گیجیِ ذهنی، بهویژه در مصرفِ همزمان با انسولین یا سولفونیلاوره: اگر با خوردنِ قندِ ساده بهبود نیافت یا فرد هوشیاریِ خود را از دست داد، با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید در قسمتِ بالا و سمتِ راستِ شکم، همراه با تب، تهوع یا زردیِ پوست و چشم: میتواند نشانهٔ مشکلِ کیسهٔ صفرا باشد و نیازمندِ مراجعهٔ سریع به پزشک است.
- کاهشِ محسوسِ حجمِ ادرار، تورمِ پا یا خستگیِ غیرعادی، بهویژه پس از تهوع یا اسهالِ شدید: میتواند نشانهٔ اختلال در عملکردِ کلیه باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دولاگلوتاید با کندکردنِ تخلیهٔ معده میتواند جذبِ برخی داروهای خوراکیِ همزمان را به تأخیر بیندازد؛ این نکته بهویژه برایِ داروهایی با بازهٔ درمانیِ باریک، مانندِ وارفارین، اهمیت دارد و ممکن است نیازمندِ پایشِ دقیقتر باشد. مصرفِ همزمان با انسولین یا داروهای سولفونیلاورهٔ خوراکی (مانندِ گلیبنکلامید) خطرِ افتِ قندِ خون را افزایش میدهد و پزشک ممکن است دوزِ آن داروها را بازبینی کند. مصرفِ الکل نیز میتواند خطرِ افتِ قندِ خون یا التهابِ لوزالمعده را بیشتر کند و بهتر است دربارهٔ آن با پزشک صحبت شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانیِ کافی دربارهٔ مصرفِ دولاگلوتاید در بارداری وجود ندارد و مطالعاتِ حیوانی نگرانیهایی را نشان دادهاند؛ به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری معمولاً توصیه نمیشود و در صورتِ بارداری یا قصدِ بارداری، پزشک اغلب برایِ کنترلِ قندِ خون به روشِ دیگری، مانندِ انسولین، تغییر میدهد. مشخص نیست که دولاگلوتاید به شیرِ مادر منتقل میشود یا نه؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید فقط با ارزیابی و نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
دولاگلوتاید باید در یخچال و در دمایِ بینِ ۲ تا ۸ درجهٔ سلسیوس نگهداری شود و هرگز نباید یخ بزند. در صورتِ نیاز، ممکن است بتوان قلمِ دارو را برایِ مدتِ کوتاهی بیرون از یخچال و دور از نور و گرمای مستقیم نگه داشت؛ جزئیاتِ دقیقِ این مدت را از داروسازِ خود بپرسید. قلم را همیشه در بستهٔ اصلی نگه دارید، پیش از هر تزریق ظاهرِ محلول و تاریخِ انقضا را بررسی کنید، و دارو را دورِ از دسترسِ کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1.5 mg / 0.5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اگر یک نوبتِ تزریقِ هفتگیِ دولاگلوتاید را فراموش کنید، چه باید کرد؟
۰۲چرا دولاگلوتاید باعثِ کاهشِ وزن هم میشود؟
۰۳آیا تهوعِ ناشی از دولاگلوتاید همیشگی است؟
۰۴آیا دولاگلوتاید همان انسولین است؟
۰۵اگر قلمِ دولاگلوتاید یخ زده یا مدتی بیرون از یخچال جامانده باشد، هنوز قابلِ مصرف است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه A10BJ05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.