دوکسپین
دوکسپین یک داروی ضدافسردگی سهحلقهای و شناختهشده است که با تنظیم برخی پیامرسانهای عصبی مغز، به بهبود خلقوخو و کاهش اضطراب کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز میشود و گاهی در دوزهای پایینتر برای کمک به بیخوابی نیز به کار میرود.
دوکسپین میتواند خوابآلودگی و افت فشار خون ایجاد کند و ترکیب آن با برخی داروها، بهویژه داروهای ضدافسردگی گروه مهارکننده مونوآمیناکسیداز، خطرناک است؛ فهرست کامل داروهایتان را حتماً به پزشک بگویید.
اگر خوابآلودگی شدید، ضربان قلب نامنظم، افکار آسیب به خود، یا هرگونه واکنش آلرژیک در شما ظاهر شد، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوکسپین دارویی از خانواده ضدافسردگیهای سهحلقهای (Tricyclic Antidepressants) است که سالهاست در درمان افسردگی و اضطراب به کار میرود. این دارو با اثرگذاری بر برخی پیامرسانهای عصبی مغز مانند سروتونین و نوراپینفرین، به بهبود تدریجی خلقوخو و کاهش نشانههای اضطراب کمک میکند. دوکسپین اثر ضدهیستامینی نسبتاً قوی هم دارد و به همین دلیل در دوزهای پایینتر، برای کمک به بیخوابی نیز تجویز میشود. اثر کامل آن بر خلقوخو معمولاً فوری نیست و رسیدن به نتیجه ممکن است چند هفته طول بکشد. مصرف این دارو همیشه باید طبق نسخه و زیر نظر پزشک باشد.
موارد مصرف
- درمان افسردگی
- کاهش نشانههای اضطراب
- کمک به بهبود بیخوابی، معمولاً با دوزی کمتر از دوز ضدافسردگی
- تسکین خارش یا کهیر مزمن در برخی بیماران، به تشخیص پزشک
روش مصرف
دوکسپین را دقیقاً طبق دستور پزشک و در ساعت مشخصی از روز مصرف کنید تا بیشترین اثر را داشته باشد؛ بسته به هدف تجویز، ممکن است پزشک مصرف همراه غذا یا کمی پیش از خواب را توصیه کند، اما زمانبندی دقیق را پزشک یا داروسازتان مشخص میکند. اثر این دارو بر خلقوخو معمولاً تدریجی است و ممکن است چند هفته طول بکشد؛ پس اگر در روزهای اول بهبودی حس نکردید، بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید. قطع ناگهانی دوکسپین، بهویژه پس از مصرف طولانیمدت، میتواند علائمی مثل تهوع، سردرد یا بیقراری ایجاد کند، بنابراین هر تغییری در دوز باید تدریجی و زیر نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ در مصرف یکبار در روز، معمولاً شبها مصرف میشود. قطع دارو باید تدریجی باشد.
نشانههای اضطراب
خوابآلودگی شایع است؛ مصرف همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش میتواند خوابآلودگی و اختلال هوشیاری را تشدید کند.
بیخوابی، بهویژه اختلال در تداوم خواب
حداکثر ۶ میلیگرم در شبانهروز؛ دارو را با معدهٔ خالی یا دستکم ۳ ساعت پس از غذا مصرف کنید و فقط زمانی بخورید که ۷ تا ۸ ساعت فرصت خواب دارید. این دوز مربوط به فرآوردهٔ کمدوز است و جایگزینی آن با قرص یا کپسول ۱۰ یا ۲۵ میلیگرمی باید با نظر پزشک انجام شود.
خارش یا کهیر مزمن
معمولاً در موارد مقاوم به آنتیهیستامینهای معمول استفاده میشود؛ خوابآلودگی، خشکی دهان و یبوست ممکن است رخ دهد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقه حساسیت به دوکسپین یا دیگر ضدافسردگیهای سهحلقهای دارید، حتماً به پزشک بگویید.
- ابتلا به بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب، یا سابقه حمله قلبی اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر گلوکوم (بهویژه نوع زاویهبسته) یا مشکل در دفع ادرار مانند بزرگی پروستات دارید، پزشک باید بداند.
- سابقه اختلال دوقطبی، تشنج، یا بیماری کبدی را حتماً اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی، بهویژه هر داروی ضدافسردگی دیگر، را به پزشک نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع مصرف با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی
- خشکی دهان
- یبوست
- سرگیجه یا افت فشار هنگام ایستادن یا بلند شدن
- تاری دید
- افزایش وزن در مصرف طولانیمدت
- ضربان قلب نامنظم یا تند شدن ناگهانی ضربان: در صورت بروز، در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بروز یا تشدید افکار آسیبرساندن به خود، بهویژه در هفتههای اول درمان یا در نوجوانان و جوانان: بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
- اشکال شدید یا ناتوانی در دفع ادرار: در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- درد چشم، تاری ناگهانی دید یا دیدن هاله رنگی دور منابع نور که میتواند نشانه افزایش فشار چشم باشد: سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- بیقراری شدید، تب بالا، لرزش یا سفتی غیرعادی عضلات، بهویژه در ترکیب با داروهای دیگر اثرگذار بر سروتونین: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دوکسپین با داروهای مهارکننده مونوآمیناکسیداز (MAOI) تداخل خطرناک و جدی دارد و نباید همزمان یا در فاصله کوتاهی پس از قطع آنها مصرف شود. ترکیب آن با سایر داروهای اثرگذار بر سروتونین، آرامبخشها، خوابآورها، مسکنهای اُپیوییدی یا الکل، خطر خوابآلودگی شدید و کاهش تنفس را افزایش میدهد. داروهای دیگری که اثر آنتیکولینرژیک دارند، مانند برخی داروهای سرماخوردگی یا آنتیهیستامینها، نیز میتوانند عوارضی مثل خشکی دهان، یبوست یا اختلال در دفع ادرار را تشدید کنند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
درباره مصرف دوکسپین در بارداری اطلاعات محدودی وجود دارد و معمولاً تنها زمانی تجویز میشود که فایده آن برای مادر از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد؛ مصرف در نزدیکی زمان زایمان هم نیاز به احتیاط ویژه دارد. این دارو به میزانی وارد شیر مادر میشود و گزارشهایی از خوابآلودگی در نوزادان شیرخوار ثبت شده، بنابراین شیردهی در دوران مصرف دوکسپین باید حتماً با نظر پزشک باشد. تصمیم نهایی درباره مصرف در بارداری یا شیردهی را فقط پزشک معالج، با توجه به شرایط خاص شما، میگیرد.
نگهداری
دوکسپین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. ظرف دارو را همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 25 mg |
| کپسول | 10 mg |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دوکسپین اعتیادآور است؟
۰۲دوکسپین چه مدت طول میکشد تا اثرش دیده شود؟
۰۳آیا دوکسپین باعث افزایش وزن میشود؟
۰۴آیا میتوان مصرف دوکسپین را خودسرانه قطع کرد؟
۰۵آیا مصرف الکل هنگام استفاده از دوکسپین مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۳ سازنده، در گروه N06AA12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.