دیسیکلومین
دیسیکلومین دارویی ضداسپاسم و آنتیکولینرژیک است که با شلکردنِ عضلاتِ صافِ روده از گرفتگی و دردِ شکمی میکاهد.
بیشتر برای کاهشِ گرفتگی، درد و اسپاسمِ روده در سندرم روده تحریکپذیر و اختلالهای عملکردیِ گوارشی تجویز میشود.
این دارو اثراتِ آنتیکولینرژیک مانند خشکیِ دهان، تاریِ دید و کاهشِ تعریق دارد و مصرفِ آن برای نوزادان، بهویژه در ماههای نخستِ زندگی، میتواند خطرناک باشد.
اگر علائمِ گوارشی تغییر کرد، یبوستِ شدید یا مشکل در دفعِ ادرار پیش آمد، یا مصرفِ دارو برای نوزاد، کودک یا فردِ سالمند در نظر است، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیسیکلومین از گروهِ داروهای آنتیکولینرژیک (ضدموسکارینی) با اثرِ ضداسپاسم است که در ردهٔ داروهای گوارش و سوختوساز طبقهبندی میشود. این دارو با مسدودکردنِ گیرندههای موسکارینیِ استیلکولین در عضلاتِ صافِ روده و نیز با اثرِ مستقیم بر خودِ عضله، از انقباضهای بیشازحد و دردناکِ رودهٔ کوچک و بزرگ میکاهد. هدفِ اصلیِ آن آرامکردنِ حرکاتِ گوارشی و کاهشِ اسپاسم و دردِ همراهِ آن است، نه درمانِ ریشهایِ بیماریِ زمینهای. در ایران این دارو بهصورتِ قرص، الگزیر (نوعی شربت) و فرآوردهٔ تزریقی در دسترس است.
موارد مصرف
- کاهشِ گرفتگی و دردِ شکمیِ ناشی از سندرمِ روده تحریکپذیر
- تسکینِ اسپاسمهای عملکردیِ رودهٔ کوچک و بزرگ
- کمک به کاهشِ نفخ و دلپیچهٔ همراه با انقباضِ بیشازحدِ روده
- آرامکردنِ حرکاتِ گوارشیِ بیشفعال در برخی اختلالهای عملکردیِ دستگاهِ گوارش
روش مصرف
دیسیکلومین را دقیقاً طبقِ برنامهای که پزشک یا داروساز تعیین کرده مصرف کنید؛ زمانبندیِ آن نسبت به وعدههای غذایی را باید از روی نسخه دنبال کنید، نه بر اساسِ عادتِ شخصی. قرص را با یک لیوان آبِ کامل ببلعید و اگر از شکلِ الگزیر (شربت) استفاده میکنید، پیمانه را دقیقاً مطابقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز اندازه بگیرید، نه با قاشقِ خانگی. برای بهترین اثر، دارو را هر روز در ساعتهای مشخص مصرف کنید و حتی اگر حالتان بهتر شد، بدونِ مشورتِ پزشک مصرف را ناگهان قطع نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، طبقِ راهنماییِ داروساز عمل کنید و هرگز دو نوبت را باهم جبران نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سندرم رودهٔ تحریکپذیر (اختلال عملکردی روده)
اگر طی دو هفته پاسخ مناسب ایجاد نشد، مصرف باید قطع شود. حداکثر دوز خوراکی ۱۶۰ میلیگرم در روز است؛ تزریق فقط عضلانی است و نباید وریدی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به دیسیکلومین یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- اگر آبسیاهِ چشم (گلوکومِ زاویهبسته)، بزرگیِ پروستات یا مشکل در دفعِ ادرار دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ ابتلا به میاستنی گراویس، انسدادِ روده، فلجِ روده یا کولیتِ شدید، این دارو معمولاً مناسب نیست و پزشک باید تصمیم بگیرد.
- اگر بیماریِ قلبی، فشارِ خونِ بالا یا پرکاریِ تیروئید دارید، پزشک را پیش از شروعِ دارو در جریان بگذارید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک اطلاع دهید.
- در بارداری، شیردهی یا اگر مصرفِ دارو برای نوزاد یا کودکِ خردسال مطرح است، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- تاریِ دید
- سرگیجه یا خوابآلودگی
- یبوست
- تهوعِ خفیف
- کاهشِ تعریق
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی یا دشواریِ شدید در دفعِ ادرار — در صورتِ بروز، هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
- ضربانِ قلبِ سریع، نامنظم یا تپشِ آزاردهنده — این نشانه را حتماً و بدونِ تأخیر به پزشک اطلاع دهید.
- گیجی، آشفتگیِ ذهنی یا بیقراریِ شدید، بهویژه در سالمندان — نیازمندِ ارزیابیِ سریعِ پزشک است.
- گرمازدگی یا افزایشِ شدیدِ دمای بدن بهدلیلِ کاهشِ تعریق در هوای گرم — در این حالت فوراً خود را خنک کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ دیسیکلومین با سایر داروهای آنتیکولینرژیک، مانند برخی داروهای ضدحساسیت، ضدافسردگیهای سهحلقهای یا داروهای ضدپارکینسون، میتواند خشکیِ دهان، یبوست، تاریِ دید و احتباسِ ادرار را تشدید کند. داروهایی که حرکتِ روده را کند میکنند، مانند برخی مسکنهای اُپیوییدی، همراه با دیسیکلومین خطرِ یبوستِ شدید را افزایش میدهند، و مصرفِ همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش میتواند خوابآلودگی و سرگیجه را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ دیسیکلومین در بارداریِ انسان در دست است، بنابراین مصرفِ آن در این دوران فقط با تجویز و زیرِ نظرِ پزشک انجام میشود. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود و مصرفِ آن برای نوزادان، بهویژه در ماههای نخستِ زندگی، با نگرانیهای جدی دربارهٔ تنفسِ نوزاد همراه بوده است؛ به همین دلیل مصرف در دورانِ شیردهی و هرگونه استفاده برای نوزاد یا کودکِ خردسال باید فقط با نظرِ صریحِ پزشک انجام شود.
نگهداری
دیسیکلومین را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید. قرص و الگزیر را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و در نگهداریِ شکلِ الگزیر، راهنمای رویِ بسته را دنبال کنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| الگزیر | 10 mg / 5mL |
| الگزیر | 10 mg |
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیسیکلومین برای نوزادان بیخطر است؟
۰۲چرا دهانم بعد از مصرفِ این دارو خشک میشود؟
۰۳آیا این دارو باعثِ خوابآلودگی میشود و رانندگی را سخت میکند؟
۰۴اگر یبوستِ شدید یا مشکل در دفعِ ادرار پیش آمد چه باید کرد؟
۰۵آیا باید دیسیکلومین را همراه با غذا مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۳ سازنده، در گروه A03AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.