دزیپرامین
دزیپرامین دارویی ضدافسردگی از خانوادهٔ سهحلقهایهاست که با تنظیم برخی پیامرسانهای عصبی مغز، بهویژه نوراپینفرین، به بهبود خلقوخو کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان افسردگی در بزرگسالان تجویز میشود و گاهی پزشک آن را برای برخی دردهای عصبی مزمن نیز به کار میبرد.
دزیپرامین میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد و در مصرف بیشازحد بسیار خطرناک است؛ ترکیب آن با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز ممنوع است.
اگر بیماری قلبی دارید، افکار خودآزاری یا خودکشی در شما پدید آمد، یا قصد تغییر یا قطع مصرف دارو را دارید، پیش از هر اقدامی با پزشک خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دزیپرامین یکی از داروهای ضدافسردگی سهحلقهای (Tricyclic Antidepressant) است که برخلاف بسیاری از داروهای همخانوادهاش، عمدتاً بر بازجذب نوراپینفرین اثر میگذارد و اثر کمتری بر سروتونین دارد. همین ویژگی سبب شده در مقایسه با برخی ضدافسردگیهای سهحلقهای قدیمیتر، کمی محرکتر و کمخوابآورتر باشد. هدف اصلی مصرف این دارو، بهبود خلقوخو، انرژی و کارکرد روزمرهٔ فردی است که دچار افسردگی شده است. اثر آن معمولاً بهتدریج و پس از چند هفته مصرف منظم نمایان میشود، نه بلافاصله پس از شروع درمان.
موارد مصرف
- درمان افسردگی اساسی در بزرگسالان
- تسکین برخی دردهای عصبی مزمن (نوروپاتیک)، به تشخیص و تجویز پزشک
- کمک به بهبود نشانههایی مانند بیانگیزگی، افت انرژی و اختلال خواب در دورهٔ افسردگی
- ادامهٔ درمان برای پیشگیری از بازگشت (عود) نشانههای افسردگی، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
دزیپرامین را دقیقاً طبق دستور و زمانبندی پزشک، هر روز در ساعت مشخصی مصرف کنید تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند؛ پزشک بر اساس شرایط شما زمان مصرف صبح یا شب را تعیین میکند. این دارو را معمولاً میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد، مگر آنکه دستور دیگری داده شده باشد. اثر ضدافسردگی دزیپرامین معمولاً بهتدریج و پس از چند هفته مصرف منظم نمایان میشود، پس حتی در روزهایی که حال بهتری دارید، طبق برنامه مصرف را ادامه دهید. هرگز مصرف این دارو را بدون هماهنگی با پزشک ناگهان قطع نکنید، چون این کار میتواند نشانههایی مانند تهوع، سردرد، بیقراری یا اختلال خواب ایجاد کند؛ در صورت نیاز به قطع مصرف، پزشک معمولاً دوز را بهتدریج کاهش میدهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی در بزرگسالان
با غذا یا بدون غذا مصرف میشود؛ افزایش مقدار باید تدریجی باشد. مقادیر بالا معمولاً به نظارت نزدیک و پایش نوار قلب نیاز دارند.
ادامهٔ درمان افسردگی برای پیشگیری از عود
هدف، حفظ بهبودی با کمترین مقدار مؤثر است؛ درمان را بدون نظر پزشک ناگهانی قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دزیپرامین یا سایر ضدافسردگیهای سهحلقهای حساسیت دارید، به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری قلبی (بهویژه اختلال ریتم قلب یا حملهٔ قلبی اخیر)، صرع، گلوکوم (آبسیاه چشم) یا مشکلات ادراری مانند بزرگی پروستات را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر تا کنون افکار خودآزاری، خودکشی یا اختلال دوقطبی داشتهاید، پزشک باید از آن مطلع باشد.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود، بهویژه داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز، را به پزشک اطلاع دهید.
- در بارداری، شیردهی، سالمندی و برای مصرف در کودکان و نوجوانان، تصمیم دربارهٔ این دارو باید با ارزیابی دقیق پزشک انجام شود.
عوارض احتمالی
- خشکی دهان
- یبوست
- تاری دید
- سرگیجه یا احساس سبکی سر، بهویژه هنگام برخاستن ناگهانی
- تعریق بیش از حد
- لرزش خفیف دستها
- ضربان قلب نامنظم، تند یا احساس تپش قلب — در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افکار خودآزاری یا خودکشی، بهویژه در هفتههای نخست درمان یا پس از تغییر دوز — بیدرنگ با پزشک یا خانواده در میان بگذارید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری تنفس — نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- تشنج یا حملهٔ صرعی ناگهانی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای مانیا یا تحریکپذیری شدید و غیرعادی — در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید.
- زردی پوست یا چشمها که میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دزیپرامین با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) تداخل خطرناک و بالقوه کشنده دارد و مصرف همزمان آنها ممنوع است؛ معمولاً باید فاصلهٔ زمانی کافی بین قطع یکی و شروع دیگری رعایت شود. مصرف همزمان با سایر داروهای سروتونرژیک، مانند برخی ضدافسردگیهای دیگر، میتواند خطر سندرم سروتونین را افزایش دهد. الکل و داروهای آرامبخش یا خوابآور نیز میتوانند اثر خوابآلودگی و کاهش هوشیاری ناشی از این دارو را تشدید کنند. برخی داروهای قلبی و داروهای دارای اثر آنتیکولینرژیک هم ممکن است با دزیپرامین تداخل داشته باشند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف دزیپرامین در بارداری تنها در صورتی توصیه میشود که پزشک منافع آن را بیشتر از خطرهای احتمالی بداند، زیرا این دارو از جفت عبور میکند و مصرف در ماههای پایانی بارداری میتواند در نوزاد نشانههای گذرا مانند بیقراری، مشکل تغذیه یا لرزش ایجاد کند. دزیپرامین به مقدار کمی در شیر مادر ترشح میشود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی حین مصرف این دارو باید با مشورت و زیر نظر پزشک انجام شود.
نگهداری
دزیپرامین را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت، ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید، چون مصرف تصادفی یا بیشازحد آن بهویژه برای کودکان بسیار خطرناک است. پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱دزیپرامین چه مدت طول میکشد تا اثر کند؟
۰۲آیا دزیپرامین باعث تغییر وزن میشود؟
۰۳آیا مصرف دزیپرامین همراه با الکل خطرناک است؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف دزیپرامین را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵چرا نباید مصرف دزیپرامین را ناگهان قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه N06AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.