داپاگلیفلوزین
داپاگلیفلوزین دارویی از خانوادهٔ مهارکنندههای کوترانسپورتر سدیم-گلوکز نوع ۲ است که با افزایش دفع قند اضافی از راه کلیهها، سطح قند خون را کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ به کار میرود و همچنین در درمان نارسایی قلبی و بیماری مزمن کلیوی برای محافظت از این دو عضو تجویز میشود.
مهمترین نکته، افزایش خطر عفونتهای قارچی ناحیهٔ تناسلی و کمآبی بدن است؛ این دارو در دیابت نوع ۱ کاربرد ندارد.
اگر تهوع، درد شکم و خستگی شدید همراه با تنفس غیرعادی دارید یا در ناحیهٔ تناسلی درد و تورم شدید دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داپاگلیفلوزین از دستهٔ داروهای پایینآورندهٔ قند خون به نام مهارکنندههای کوترانسپورتر سدیم-گلوکز نوع ۲ (SGLT2) است. این دارو در کلیهها از بازجذب گلوکز جلوگیری میکند و بخشی از قند اضافی خون را از راه ادرار دفع میکند؛ به همین دلیل قند خون کاهش مییابد. برخلاف بسیاری از داروهای دیابت، اثر آن مستقل از انسولین است. مطالعات نشان دادهاند این دارو، جدا از اثر روی قند خون، به قلب و کلیه نیز کمک میکند و به همین دلیل در برخی بیماران قلبی یا کلیوی حتی بدون دیابت نیز تجویز میشود.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۲، در کنار رژیم غذایی و فعالیت بدنی
- کاهش خطر بستریشدن در بیمارستان و مرگ ناشی از نارسایی قلبی
- کند کردن روند پیشرفت بیماری مزمن کلیوی
- کاهش خطر عوارض قلبی-عروقی در بیماران دیابتی پرخطر
روش مصرف
این قرص معمولاً روزی یکبار و ترجیحاً در یک ساعت مشخص از شبانهروز مصرف میشود و میتوان آن را همراه غذا یا با معدهٔ خالی خورد. بسیاری از پزشکان توصیه میکنند آن را صبحها مصرف کنید تا افزایش دفعات ادرار، خواب شبانه را مختل نکند. قرص را کامل و همراه با آب کافی ببلعید. برای حفظ اثر دارو روی قند خون، قلب یا کلیه، مصرف منظم و پیوسته اهمیت زیادی دارد؛ حتی اگر حالتان خوب است، بدون هماهنگی با پزشک مصرف را قطع نکنید. مقدار و زمان دقیق مصرف را پزشک یا داروساز بر اساس شرایط شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۲، همراه رژیم غذایی و فعالیت بدنی
با یا بدون غذا، ترجیحاً در زمان ثابت؛ مصرف همزمان با انسولین یا داروهای محرک ترشح انسولین میتواند خطر افت قند را بیشتر کند.
نارسایی قلبی مزمن علامتدار، برای کاهش خطر بستریشدن و مرگ قلبیعروقی
درمان معمولاً طولانیمدت و همراه درمان استاندارد نارسایی قلبی است؛ وضعیت آب بدن و فشار خون پایش شود.
بیماری مزمن کلیه، برای کند کردن روند پیشرفت بیماری
درمان معمولاً طولانیمدت است؛ در کمآبی، بیماری حاد یا ناشتایی طولانی، ادامه مصرف باید با نظر پزشک بررسی شود.
دیابت نوع ۲ با خطر قلبیعروقی بالا، برای کاهش خطر بستریشدن به علت نارسایی قلبی
در کنار درمان استاندارد دیابت و بیماری قلبیعروقی مصرف میشود و جایگزین کنترل سایر عوامل خطر نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر دیابت نوع ۱ دارید یا سابقهٔ کتواسیدوز دیابتی دارید، حتماً پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید، زیرا این دارو معمولاً برای این بیماران مناسب نیست
- اگر بیماری پیشرفتهٔ کلیوی یا مشکل جدی کبدی دارید، پزشک را در جریان بگذارید
- سابقهٔ عفونتهای مکرر قارچی یا ادراری-تناسلی را با پزشک در میان بگذارید
- اگر داروی ادرارآور، انسولین یا سایر داروهای دیابت مصرف میکنید، به پزشک اطلاع دهید
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی حتماً پزشک را مطلع کنید
- پیش از هر جراحی برنامهریزیشده، پزشک یا جراح را از مصرف این دارو آگاه کنید
عوارض احتمالی
- عفونت قارچی ناحیهٔ تناسلی، بهویژه در زنان
- عفونت دستگاه ادراری
- افزایش دفعات ادرار و احساس تشنگی
- سرگیجهٔ خفیف، بهویژه هنگام بلند شدن ناگهانی
- کمردرد
- علائم کتواسیدوز دیابتی مانند تهوع، استفراغ، درد شکم، خستگی شدید و تنفس غیرعادی که حتی با قند خون نهچندان بالا هم ممکن است رخ دهد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد، تورم، قرمزی یا حساسیت شدید و ناگهانی در ناحیهٔ تناسلی یا اطراف مقعد که میتواند نشانهٔ عفونتی نادر اما جدی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای کمآبی شدید بدن یا افت فشار خون مانند سرگیجهٔ شدید، ضعف یا حالت غش؛ با پزشک تماس بگیرید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ با اورژانس تماس بگیرید
- کاهش غیرمنتظرهٔ حجم ادرار یا تغییرات ناگهانی در عملکرد کلیه؛ با پزشک تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان داپاگلیفلوزین با انسولین یا داروهای تحریککنندهٔ ترشح انسولین مانند سولفونیلاورهها میتواند خطر افت قند خون را بیشتر کند و ممکن است پزشک مقدار آنها را تنظیم کند. مصرف همزمان با داروهای ادرارآور نیز خطر کمآبی بدن و افت فشار خون را افزایش میدهد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف داپاگلیفلوزین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ دوم و سوم، توصیه نمیشود، زیرا ممکن است بر رشد کلیههای جنین اثر بگذارد. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پزشک معمولاً روش دیگری مانند انسولین را جایگزین میکند. دربارهٔ دوران شیردهی نیز اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطر بودن آن برای نوزاد در دست نیست، بنابراین مصرف آن در این دوره باید با نظر پزشک باشد.
نگهداری
قرصهای داپاگلیفلوزین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. بستهٔ دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا داپاگلیفلوزین باعث کاهش وزن هم میشود؟
۰۲چرا با مصرف این دارو بیشتر از قبل ادرار میکنم؟
۰۳آیا این دارو فقط برای دیابت تجویز میشود؟
۰۴اگر دچار عفونت قارچی شدم، باید مصرف دارو را قطع کنم؟
۰۵آیا مصرف این دارو همراه انسولین خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۷ سازنده، در گروه A10B. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.