دالفامپریدین
دالفامپریدین دارویی از دستهٔ مسدودکنندههای کانالِ پتاسیم است که برای بهبودِ عملکردِ عصبیِ مرتبط با راهرفتن در بیمارانِ مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (اماس) به کار میرود.
کاربردِ اصلیِ آن بهبودِ سرعتِ راهرفتن در بزرگسالانِ مبتلا به اماس است؛ این دارو جایگزینِ درمانهای اصلیِ اماس نیست و بیماریِ زمینهای را درمان نمیکند.
مهمترین خطرِ این دارو بروزِ تشنج است، بهویژه در صورتِ مصرفِ بیش از مقدارِ تجویزشده یا در افرادی که نارساییِ کلیوی دارند؛ به همین دلیل هرگز نباید دوزِ آن را خودسرانه تغییر داد.
اگر سابقهٔ تشنج، هرگونه مشکلِ کلیوی یا حساسیتِ دارویی دارید، پیش از شروعِ مصرف حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دالفامپریدین (Dalfampridine) که در برخی منابع فامپریدین نیز نامیده میشود، دارویی از ردهٔ مسدودکنندههای کانالِ پتاسیم (Potassium Channel Blocker) در حوزهٔ دستگاهِ عصبی است. برخلافِ بسیاری از داروهای رایج در مولتیپل اسکلروزیس (اماس) که بر سیستمِ ایمنیِ بدن اثر میگذارند، این دارو مستقیماً روی هدایتِ پیامِ عصبی در رشتههای عصبیِ آسیبدیده عمل میکند. مکانیسمِ اثرِ آن مسدودکردنِ برخی کانالهای پتاسیمی روی سطحِ رشتههای عصبی است که میلینِ خود را از دست دادهاند؛ این کار به هدایتِ بهترِ پیامِ الکتریکی در طولِ همان رشتهها کمک میکند. هدفِ اصلیِ مصرفِ آن بهترشدنِ سرعت و توانِ راهرفتن در بزرگسالانِ مبتلا به اماس است؛ این دارو نه بیماریِ اماس را درمان میکند و نه روندِ پیشرفتِ آن را کند میسازد.
موارد مصرف
- بهبودِ سرعتِ راهرفتن در بزرگسالانِ مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (اماس)
- کمکِ نسبی به عملکردِ حرکتی در بیمارانِ دارای محدودیتِ راهرفتن ناشی از اماس
- تسهیلِ جابهجایی و فعالیتهای روزمره در برخی بیمارانِ اماس
روش مصرف
قرصِ دالفامپریدین باید کامل و بدونِ خردکردن، جویدن یا شکستن بلعیده شود، زیرا ساختارِ آهستهرهشِ آن برای آزادسازیِ تدریجیِ دارو طراحی شده و شکستنِ قرص این روند را مختل میکند. بهتر است این دارو با معدهٔ خالی و در فاصلههای زمانیِ منظم و یکسان -دقیقاً طبقِ آنچه پزشک تعیین کرده- مصرف شود تا سطحِ دارو در بدن پایدار بماند. اگر یک نوبتِ مصرف فراموش شد، هرگز نباید برای جبرانِ آن دوزِ دوتایی خورده شود؛ کافی است نوبتِ بعدی در زمانِ معمولِ خود مصرف شود. تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطعِ درمان -بهویژه اگر بهبودیِ محسوسی در راهرفتن دیده نشود- باید همیشه با پزشک در میان گذاشته شود، و بالابردنِ خودسرانهٔ دوز برای اثرِ سریعتر یا بیشتر هرگز توصیه نمیشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بهبود سرعت راهرفتن در بزرگسالان مبتلا به اماس
با یا بدون غذا مصرف شود؛ قرص را کامل ببلعید و خرد یا جویده نکنید. در صورت فراموشی، دوز اضافی مصرف نکنید. در افراد دارای سابقهٔ تشنج ممنوع است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ تشنج یا هرگونه حملهٔ صرعی در گذشته، حتی اگر فقط یکبار رخ داده باشد
- هرگونه بیماری یا نارساییِ کلیوی، زیرا این دارو از طریقِ کلیه دفع میشود و اختلالِ کلیوی خطرِ عوارض را بالا میبرد
- حساسیتِ شناختهشده به دالفامپریدین یا سایرِ اجزای این دارو
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفی، بهویژه هر دارویی که بر عملکردِ کلیه اثر میگذارد
عوارض احتمالی
- عفونتِ مجاریِ ادراری
- بیخوابی
- سرگیجه
- سردرد
- حالتِ تهوع
- ضعف یا خستگیِ عمومی
- تشنج یا حملهٔ ناگهانیِ تشنجی؛ جدیترین عارضهٔ این دارو است و در صورتِ بروز باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد و مصرفِ دارو را متوقف کرد
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو و دشواری در تنفس؛ در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا تورمِ غیرِعادیِ بدن که میتواند نشانهٔ مشکلِ کلیوی باشد؛ باید هرچه زودتر با پزشک تماس گرفت
- تشدیدِ ناگهانیِ ضعف، سرگیجهٔ شدید یا اختلالِ تعادل؛ باید به پزشک اطلاع داد تا دربارهٔ ادامهٔ درمان تصمیمگیری شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دالفامپریدین میتواند با داروهایی که سطحِ آن را در خون بالا میبرند تداخل داشته باشد؛ چنین تداخلی خطرِ بروزِ تشنج را افزایش میدهد، بهویژه اگر داروی دیگر بر دفعِ کلیوی اثر بگذارد. مصرفِ همزمانِ هر فرآوردهٔ دیگری که مادهٔ مشابه یا همخانواده با دالفامپریدین دارد نیز نباید بدونِ اطلاعِ پزشک انجام شود. الکل و برخی داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی که آستانهٔ تشنج را پایین میآورند نیز باید با احتیاط بررسی شوند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی از پیش شناسایی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ بالینیِ کافی دربارهٔ مصرفِ دالفامپریدین در دورانِ بارداری در دسترس نیست، بنابراین مصرفِ آن تنها در صورتی توصیه میشود که پزشک، پس از سنجشِ فایده در برابرِ خطرِ احتمالی، آن را ضروری تشخیص دهد. همچنین مشخص نیست که این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه؛ به همین دلیل زنانِ شیرده باید پیش از هرگونه مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنند تا بهترین تصمیم برای سلامتِ مادر و کودک گرفته شود.
نگهداری
دالفامپریدین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص آهستهرهش | 10 mg |
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۸ برند از ۲۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دالفامپریدین بیماریِ اماس را درمان میکند؟
۰۲چرا مصرفِ بیش از مقدارِ تجویزشده خطرناک است؟
۰۳اگر بعد از مدتی بهبودی در راهرفتنم حس نکنم، چه کار کنم؟
۰۴آیا نارساییِ کلیوی مصرفِ این دارو را خطرناکتر میکند؟
۰۵آیا قطعِ ناگهانیِ این دارو خطر دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۸ برند از ۲۱ سازنده، در گروه N07XX07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.