سیستئامین
سیستئامین دارویی از دستهٔ عوامل کاهشدهندهٔ سیستین است که برای درمان سیستینوز نفروپاتیک، یک بیماری ژنتیکی و نادر، بهکار میرود.
کاربرد اصلی آن، کاهش تجمع سیستین در سلولهای بدن و محافظت از کلیهها در بیماران مبتلا به سیستینوز نفروپاتیک است.
این دارو باید دقیقاً سر ساعتهای مشخصشده و بدون قطع ناگهانی مصرف شود، زیرا وقفه در مصرف میتواند به بازگشت سریع تجمع سیستین و آسیب عضوی بینجامد.
در صورت بروز ضایعات پوستی غیرعادی، خوابآلودگی شدید یا نشانههای خونریزی گوارشی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید یا در موارد شدید به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سیستئامین دارویی از دستهٔ عوامل کاهشدهندهٔ سیستین (Cystine-Depleting Agent) است که در درمان سیستینوز نفروپاتیک، یک بیماری ژنتیکی و نادر، بهکار میرود. در این بیماری، بهدلیل نقص ژنتیکی، سیستین بهطور غیرطبیعی درون لیزوزوم سلولها انباشته میشود و میتواند به کلیهها، چشمها، تیروئید، ماهیچهها و دیگر بافتها آسیب برساند. سیستئامین با سیستین محبوسشده در لیزوزوم واکنش میدهد و ترکیبی میسازد که از مسیری دیگر میتواند از سلول خارج شود؛ به این ترتیب غلظت سیستین داخل سلولی کاهش مییابد. هدف اصلی درمان، بهتأخیرانداختن آسیب کلیوی و دیگر عوارض درازمدت این بیماری است. این دارو خود بیماری را درمان قطعی نمیکند، اما با مصرف منظم و مادامالعمر میتواند روند پیشرفت آن را کند کند.
موارد مصرف
- درمان سیستینوز نفروپاتیک در کودکان و بزرگسالان
- کاهش سطح سیستین گلبولهای سفید خون، بهعنوان شاخص اصلی کنترل بیماری
- بهتأخیرانداختن پیشرفت نارسایی کلیه و نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه
- کمک به حفظ رشد و عملکرد طبیعی تیروئید در صورت شروع زودهنگام درمان
- کاهش آسیب درازمدت به ماهیچهها و دیگر بافتهای درگیر، در کنار سایر درمانهای حمایتی
روش مصرف
سیستئامین باید دقیقاً طبق برنامهٔ زمانی تعیینشده از سوی پزشک و در فاصلههای منظم شبانهروزی مصرف شود، زیرا اثربخشی آن به حفظ سطح پایدار دارو در بدن وابسته است. برخی از این داروها را میتوان همراه با غذا مصرف کرد تا ناراحتی گوارشی کاهش یابد؛ جزئیات دقیق را پزشک یا داروساز شما مشخص میکند. برای کودکانی که قادر به بلعیدن کپسول نیستند، ممکن است پاشیدن محتوای آن روی مقدار کمی غذای سرد یا نوشیدنی توصیه شود؛ این کار را تنها با راهنمایی پزشک انجام دهید. حتی در صورت احساس بهبود، مصرف را بدون نظر پزشک قطع نکنید، زیرا وقفه یا فراموشی مکرر دوزها میتواند به بازگشت سریع تجمع سیستین بینجامد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سیستینوز نفروپاتیک
درمان معمولاً طولانیمدت و مادامالعمر است. سطح سیستین گلبولهای سفید ۵ تا ۶ ساعت پس از مصرف برای تنظیم دوز پایش میشود؛ مصرف همراه یا بلافاصله پس از غذا تحمل گوارشی را بهتر میکند. کپسول کامل در کودکان کمتر از حدود ۶ سال خطر خفگی دارد و باید طبق دستور پزشک باز و روی غذا پاشیده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به این دارو را پیش از شروع درمان به پزشک خود اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ بیماری کلیوی، کبدی یا مشکلات گوارشی دارید، حتماً پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک و داروساز نشان دهید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پزشک خود را حتماً در جریان بگذارید.
- اگر پیشتر با مصرف این دارو دچار ضایعات پوستی، خوابآلودگی شدید یا ناراحتی گوارشی غیرعادی شدهاید، آن را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- بوی نامطبوع نفس و بدن، شبیه به بوی گوگرد، به دلیل ترکیب شیمیایی دارو
- حالت تهوع، استفراغ و کاهش اشتها
- درد شکم و اسهال
- خوابآلودگی یا بیحالی خفیف
- سردرد خفیف
- علائم فشار بالای غیرعادی درون جمجمه مانند سردرد شدید و مداوم یا تاری دید — این علائم را فوراً با پزشک در میان بگذارید.
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیریرنگ — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضایعات غیرعادی پوستی مانند ترکخوردگی یا شکنندگی غیرمعمول پوست، بهویژه در مصرف طولانیمدت — به پزشک اطلاع دهید.
- خوابآلودگی شدید، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری — نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو یا دشواری تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سیستئامین ممکن است با داروهای خوابآور یا آرامبخش تداخل کرده و خوابآلودگی را تشدید کند؛ همچنین مصرف همزمان با داروهای محرک دستگاه گوارش یا الکل میتواند ناراحتی معده را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهای خود را به پزشک و داروساز بگویید تا از هرگونه تداخل احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
از آنجا که سیستینوز نفروپاتیک بیماریای پیشرونده است، قطع درمان در دوران بارداری میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد؛ تصمیم دربارهٔ ادامه یا تنظیم درمان در این دوران تنها باید با نظر مشترک پزشک متخصص و پزشک زنان گرفته شود. اطلاعات موجود دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر محدود است، پس در دوران شیردهی نیز حتماً با پزشک مشورت کنید تا سود و خطر ادامهٔ درمان برای شما و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و بهدور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد. کپسولها را در ظرف اصلی خود، دربسته و همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 150 mg |
| کپسول | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا مصرف این دارو باعث بوی بد نفس و بدن میشود؟
۰۲اگر حالم بهتر شد، میتوانم مصرف دارو را قطع کنم؟
۰۳اگر کودکم نتواند کپسول را قورت بدهد، چه کنم؟
۰۴فراموشکردن یک نوبت مصرف چقدر اهمیت دارد؟
۰۵آیا این دارو سیستینوز را کاملاً درمان میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۷ سازنده، در گروه A16AA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.