فاکتور هفت
فاکتور هفت یک فرآوردهٔ انعقادی انسانی است که کمبود فاکتور هفت را بهطور موقت جبران میکند. این پروتئین وابسته به ویتامین کا، آغاز مسیر بیرونی انعقاد و تشکیل لخته را تقویت میکند.
بیشتر برای درمان خونریزی ناشی از کمبود مادرزادی فاکتور هفت و پیشگیری از خونریزی هنگام برخی اعمال جراحی در همین بیماران به کار میرود. در کمبودهای اکتسابی، فقط بر اساس علت و تصمیم متخصص استفاده میشود.
این ویال فاکتور هفت انسانی است، نه فرآوردهٔ فاکتور هفت فعال نوترکیب؛ برای بیمار مبتلا به هموفیلی دارای مهارکننده، جایگزین آن نیست. خطر واکنش حساسیتی شدید و لختهشدن خون نیازمند پایش است.
اگر سابقهٔ لخته، بیماری قلبی یا کبدی، اختلال انعقاد داخلعروقی منتشر، حساسیت به هپارین یا جراحی اخیر دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. خونریزی ادامهدار یا علائم لخته و حساسیت پس از تزریق نیازمند مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاکتور هفت یک فرآوردهٔ انعقادی تهیهشده از پلاسمای انسانی و از عوامل وابسته به ویتامین کاست. در بدن، پس از آسیب با عامل بافتی همراه میشود و شکل فعال آن، فاکتور هفت فعال، با فعالکردن فاکتورهای ۹ و ۱۰ به تولید ترومبین و فیبرین و تشکیل لخته کمک میکند. تزریق این فرآورده کمبود فاکتور هفت را موقتاً جبران میکند و برای کنترل خونریزی یا پوشش برخی اقدامات جراحی به کار میرود. این فرآوردهٔ ۶۰۰ واحدی خودِ فاکتور هفت فعال نیست و در هموفیلی همراه با مهارکننده جایگزین فرآوردههای فعالشده نمیشود.
موارد مصرف
- درمان خونریزی ناشی از کمبود مادرزادیِ منفرد فاکتور هفت
- پیشگیری از خونریزی در عمل جراحی یا اقدامات تهاجمیِ فرد مبتلا به کمبود فاکتور هفت و دارای سابقهٔ خونریزی
- جبران موقت کمبود فاکتور هفت در برخی موارد اکتسابی، مانند کمبود شدید ویتامین کا یا بیماری کبدی، تنها پس از بررسی علت و تصمیم متخصص
روش مصرف
فاکتور هفت پس از حلشدن با حلال اختصاصی، فقط بهصورت وریدی و معمولاً آهسته تزریق میشود. مقدار، سرعت، فاصله و مدت درمان را پزشک بر اساس شدت خونریزی، سطح فاکتور هفت و پاسخ بالینی و آزمایشها تعیین میکند؛ از برنامهٔ تجویزشده خارج نشوید. آمادهسازی باید دقیقاً طبق بروشور همان فرآورده و با وسایل مناسب انجام شود؛ محلول کدر یا دارای ذرات مصرف نشود و فرآورده با داروهای دیگر، بهویژه هپارین، در یک سرنگ یا محلول مخلوط نشود. محلول آمادهشده چون نگهدارنده ندارد، باید طبق دستور همان فرآورده در کوتاهترین زمان مصرف شود. تزریق در منزل فقط در صورت برنامهٔ روشن و آموزش مستقیم تیم درمان انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به فاکتور هفت انسانی، مواد تشکیلدهنده یا هپارین و سابقهٔ کاهش پلاکت ناشی از هپارین را بگویید.
- سابقهٔ لخته در پا یا ریه، سکته، بیماری عروق قلب، حملهٔ قلبی، بیماری عروق مغز یا عوامل خطر لخته را اطلاع دهید؛ این دارو در برخی بیماران میتواند لختهزایی را افزایش دهد.
- اختلال انعقاد داخلعروقی منتشر، عفونت شدید، جراحی اخیر، آسیب بافتی گسترده، بیماری کبد و دورهٔ نوزادی نیازمند احتیاط و پایش ویژه است.
- اگر علت کمبود، کمبود ویتامین کا، سوءجذب، داروی ضدانعقاد یا بیماری کبدی است، آن را مطرح کنید؛ درمان علت ممکن است لازم باشد.
- فهرست کامل داروها، فرآوردههای خونی، مکملها و داروهای گیاهی را ارائه کنید، بهویژه داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت و فرآوردههای حاوی چند فاکتور انعقادی.
- در کودکان خردسال، بهویژه زیر ۶ سال، و نیز در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، تصمیم درمان باید با متخصص مربوط انجام شود.
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی یا احساس گرما
- تب
- بثورات پوستی یا خارش
- سردرد یا سرگیجه
- تهوع یا استفراغ
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، افت فشار یا غش: اگر تزریق در حال انجام است متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس، سرفهٔ خونی یا تپش غیرعادی قلب: احتمال لخته یا عارضهٔ قلبی مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم، درد یا قرمزی یک پا یا دست، یا سردی و تغییر رنگ اندام: میتواند نشانهٔ لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال گفتار یا دید، گیجی یا سردرد شدید و ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ادامه یا تشدید خونریزی، خونریزی از چند محل، کبودی گسترده یا بیاثر بودن درمان: فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت شدت خونریزی به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی مشخصی برای فاکتور هفت انسانی شناخته نشده است، اما مصرف همزمان با فرآوردههای انعقادی دیگر، بهخصوص فرآوردههای حاوی چند فاکتور، باید فقط با نظر متخصص باشد؛ زیرا خطر لخته را بیشتر میکند. این فرآورده را در یک سرنگ یا محلول با هپارین یا داروی دیگر مخلوط نکنید و از مجموعهٔ تزریق مناسب همان محصول استفاده شود. داروهای ضدانعقاد، آسپرین، داروهای ضدپلاکت، ویتامین کا و فرآوردههای خونی را حتماً اعلام کنید تا علت خونریزی و خطر لخته درست ارزیابی شود. تداخل غذایی مشخصی شناخته نشده است؛ الکل تداخل مستقیم ندارد، اما مصرف سنگین آن در بیماری کبدی یا اختلال انعقاد میتواند خونریزی را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ مصرف در بارداری و شیردهی وجود ندارد. چون دارو از پلاسمای انسانی تهیه میشود و خودِ اختلال انعقادی نیز میتواند برای مادر و جنین مهم باشد، در بارداری یا شیردهی فقط در صورت ضرورت و با تصمیم متخصص استفاده شود. در مصرفهای مکرر، پیشگیریهای لازم در برابر عفونتهای قابل انتقال از فرآوردههای پلاسمایی باید با تیم درمان بررسی شود.
نگهداری
ویال پودر و حلال را طبق برچسب همان فرآورده، معمولاً در یخچال ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگهداری کنید؛ یخ نزند و در جعبهٔ اصلی، دور از نور و گرما باشد. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید. محلول آمادهشده نگهداری محدودی دارد و باید در کوتاهترین زمان مطابق بروشور مصرف یا دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فاکتور هفت ۶۰۰ واحدی همان فاکتور هفت فعال است؟
۰۲آیا این دارو برای هموفیلی آ یا ب با مهارکننده استفاده میشود؟
۰۳آیا هر خونریزی یا کبودی را میتوان با فاکتور هفت درمان کرد؟
۰۴چرا پس از تزریق فاکتور هفت به آزمایش و پایش نیاز است؟
۰۵اگر پس از تزریق هنوز خونریزی داشته باشم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B02BD05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.