کلرال هیدرات
کلرال هیدرات یک آرامبخش و خوابآور نسبتاً قدیمی از خانوادهٔ آلدئیدهاست که با اثر بر دستگاه عصبی مرکزی، حالتی از آرامش و خوابآلودگی ایجاد میکند.
بیشترین کاربرد آن، آرامسازی کودکان و بزرگسالان پیش از برخی اقدامات تشخیصی یا درمانی است؛ گاهی نیز برای درمان کوتاهمدت بیخوابی تجویز میشود.
این دارو دامنهٔ ایمنی نسبتاً باریکی دارد و ترکیب آن با الکل یا سایر آرامبخشها میتواند خطرناک باشد؛ مصرف طولانیمدت آن نیز میتواند به وابستگی بینجامد.
اگر پس از مصرف، خوابآلودگی شدید، مشکل در تنفس، ضربان قلب نامنظم یا هر نشانهٔ نگرانکنندهای دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلرال هیدرات یکی از قدیمیترین داروهای آرامبخش و خوابآور است که سالهاست در پزشکی به کار میرود. این دارو در بدن به مادهٔ فعالی به نام تریکلرواتانول تبدیل میشود که با اثر بر گیرندههای خاصی در دستگاه عصبی مرکزی، فعالیت مغز را کاهش میدهد و حالتی از آرامش، خوابآلودگی و کاهش اضطراب پدید میآورد. این دارو از دستهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی است و امروزه بیشتر برای آرامسازی کوتاهمدت پیش از اقدامات تشخیصی یا درمانی به کار میرود، نه برای مصرف طولانیمدت. به دلیل خطر وابستگی و باریکبودن دامنهٔ ایمنی، مصرف آن همیشه باید زیر نظر مستقیم پزشک باشد.
موارد مصرف
روش مصرف
کلرال هیدرات معمولاً بهصورت محلول خوراکی مصرف میشود و بهدلیل طعم تلخ و احتمال تحریک معده، معمول است آن را با مقدار کافی آب یا آبمیوه رقیق کرد و همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن خورد، مگر آنکه پزشک دستور دیگری داده باشد. مقدار و زمان دقیق مصرف را فقط پزشک، بر اساس هدف درمان، تعیین میکند و باید دقیقاً همان را رعایت کرد. این دارو معمولاً برای مصرف کوتاهمدت در نظر گرفته میشود و ادامهدادن خودسرانهٔ آن یا افزایش مقدار مصرف بدون هماهنگی با پزشک توصیه نمیشود، زیرا میتواند به وابستگی بینجامد. اگر پس از مدتی مصرف منظم قصد قطع دارو را دارید، این کار را با پزشک هماهنگ کنید و آن را ناگهانی متوقف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرامسازی پیش از اقدامات تشخیصی غیرتهاجمی مانند نوار مغز یا سونوگرافی قلب
فقط در مرکز درمانی مجهز با پایش تنفس، اشباع اکسیژن و سطح هوشیاری؛ پایش تا بازگشت کامل هوشیاری ادامه یابد.
درمان کوتاهمدت بیخوابی در بزرگسالان
میتوان آن را با آب یا شیر مصرف کرد؛ خوابآلودگی روز بعد و وابستگی ممکن است رخ دهد، بنابراین مصرف طولانی یا افزایش خودسرانهٔ مقدار ممنوع است.
آرامبخشی سبک پیش از برخی اقدامات کوچک پزشکی
این دارو بیدردی ایجاد نمیکند و میتواند با داروهای تضعیفکنندهٔ دستگاه عصبی مرکزی اثر تجمعی داشته باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به کلرال هیدرات یا هر یک از اجزای آن حساسیت نشان دادهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری گوارشی مانند زخم معده یا التهاب معده و مری، یا بیماری شدید کبد یا کلیه را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماری قلبی یا سابقهٔ ضربان نامنظم قلب را حتماً به پزشک اطلاع دهید، زیرا این دارو میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و بهویژه هر آرامبخش، خوابآور یا مسکن دیگری که مصرف میکنید را به پزشک بگویید.
- در صورت بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- سالمندبودن یا سابقهٔ وابستگی دارویی و اعتیاد را نیز با پزشک در میان بگذارید، زیرا این دارو در این شرایط نیازمند احتیاط بیشتری است.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و منگی، بهویژه در ساعات پس از مصرف
- سرگیجه یا احساس عدم تعادل
- ناراحتی معده، تهوع یا احساس تحریک گوارشی
- طعم ناخوشایند یا احساس سوزش در گلو هنگام مصرف
- سردرد
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خوابآلودگی بسیار شدید، تنفس کند یا سطحی، یا عدم پاسخدهی فرد؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- ضربان نامنظم یا سریع قلب، درد قفسهٔ سینه یا غش؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند درد شدید معده، استفراغ خونی یا مدفوع سیاهرنگ؛ در این صورت سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم بهعنوان نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی؛ در این صورت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلرال هیدرات با الکل تداخل مهمی دارد و ترکیب آنها میتواند آرامبخشی و کاهش تنفس را بهشدت تشدید کند؛ از مصرف همزمان با نوشیدنیهای الکلی خودداری کنید. مصرف همزمان با سایر داروهای آرامبخش، خوابآورها، مسکنهای اپیوییدی یا داروهای ضداضطراب نیز خطر خوابآلودگی شدید و افت تنفس را بالا میبرد. این دارو همچنین میتواند اثر داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین را موقتاً تقویت کند و نیازمند پایش دقیقتر است. همیشه فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی کامل کلرال هیدرات در بارداری در دست نیست و این دارو معمولاً تنها در صورت ضرورت روشن و به تشخیص پزشک در بارداری تجویز میشود. این دارو و مادهٔ فعال حاصل از آن وارد شیر مادر میشوند و میتوانند در نوزاد شیرخوار خوابآلودگی ایجاد کنند؛ بنابراین مصرف در دوران شیردهی باید با احتیاط و تنها زیر نظر پزشک انجام شود.
نگهداری
کلرال هیدرات را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهبندی دستور دیگری قید شده باشد. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید، زیرا حتی مقدار کمی از این دارو برای کودک میتواند خطرناک باشد. پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 50 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کلرال هیدرات برای کودکان بیخطر است؟
۰۲آیا میتوان کلرال هیدرات را برای مدت طولانی برای بیخوابی مصرف کرد؟
۰۳چرا طعم کلرال هیدرات اینقدر ناخوشایند است و چطور بهتر مصرفش کنم؟
۰۴آیا مصرف الکل هنگام استفاده از این دارو خطرناک است؟
۰۵اگر پس از مصرف احساس گیجی یا منگی شدید کردم، طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N05CC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.