کلسیم پانتوتنات
کلسیم پانتوتنات نمکِ کلسیمیِ ویتامین B5 (اسید پانتوتنیک) است؛ ویتامینی محلول در آب که بدن برای تبدیلِ غذا به انرژی و سوختوسازِ روزمره به آن نیاز دارد.
بیشتر برای پیشگیری از کمبودِ ویتامین B5 و جبرانِ آن در رژیمِ غذاییِ ناکافی، و نیز بهعنوانِ بخشی از مکملهای ویتامینِ گروهِ B مصرف میشود.
این دارو معمولاً بیخطر و کمعارضه است، اما مصرفِ خودسرانه و در مقادیرِ بالا توصیه نمیشود و باید طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز باشد.
اگر پس از مصرف نشانههای حساسیت مانندِ کهیر، خارش یا تورمِ صورت و گلو ظاهر شد، یا همزمان داروها و مکملهای دیگری مصرف میکنید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلسیم پانتوتنات نمکِ کلسیمیِ اسید پانتوتنیک، یعنی ویتامین B5، است و در ردهٔ ویتامینهای محلول در آب و مکملهای گروهِ ویتامین B جای میگیرد. این ویتامین در بدن به کوآنزیمِ A تبدیل میشود، مولکولی کلیدی در سوختوسازِ کربوهیدراتها، چربیها و پروتئینها و در تولیدِ انرژیِ سلولی. کمبودِ ویتامین B5 در حالتِ عادی بسیار نادر است، چون این ویتامین تقریباً در همهٔ گروههای غذایی یافت میشود، اما در سوءتغذیهٔ شدید یا شرایطِ خاص ممکن است رخ دهد. کلسیم پانتوتنات به شکلِ قرصِ خوراکی برای پیشگیری و جبرانِ همین کمبود، و اغلب در قالبِ مکملهای چندویتامینه، مصرف میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از کمبودِ ویتامین B5 (اسید پانتوتنیک)
- درمانِ کمبودِ تشخیصدادهشدهٔ این ویتامین
- تأمینِ نیازِ ویتامین B5 در رژیمِ غذاییِ ناکافی یا دورانِ سوءتغذیه
- مصرف بهعنوانِ بخشی از مکملهای چندویتامینه یا ویتامینهای گروهِ B
- حمایتِ سوختوسازِ انرژی در دورانِ نقاهت یا افزایشِ نیازِ بدن، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
این قرص را معمولاً همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن، بههمراهِ یک لیوان آب، میل کنید تا جذب بهتر شود و احتمالِ ناراحتیِ گوارشی کمتر باشد. بهتر است هر روز در ساعتِ نسبتاً ثابتی مصرف شود تا اثرگذاریِ آن منظم بماند و دورهای که پزشک یا داروساز تعیین کرده، کامل شود. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بدونِ مشورت با او مصرف را قطع یا مقدارش را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از کمبود ویتامین ب۵
با غذا یا بدون غذا مصرف شود؛ در صورت ناراحتی گوارشی همراه غذا مصرف کنید و از مصرف همزمان چند فرآوردهٔ حاوی ویتامین ب۵ پرهیز شود.
درمان کمبود تشخیصدادهشدهٔ ویتامین ب۵
کمبود منفرد نادر است و کمبودهای همزمان و علت زمینهای نیز باید بررسی و درمان شوند.
تأمین نیاز ویتامین ب۵ در رژیم غذایی ناکافی یا سوءتغذیه
همراه اصلاح رژیم غذایی و درمان علت سوءتغذیه مصرف شود؛ مدت مصرف به وضعیت تغذیهای بستگی دارد.
مصرف بهعنوان بخشی از مکملهای چندویتامینه یا ویتامینهای گروه ب
مقدار کل ویتامین ب۵ دریافتی از همهٔ مکملها را در نظر بگیرید تا مصرف تکراری رخ ندهد.
دوران نقاهت یا افزایش نیاز بدن
جایگزین تغذیهٔ کافی یا درمان علت زمینهای نیست؛ از افزایش مقدار یا طولانیکردن مصرف بدون تجویز خودداری شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به کلسیم پانتوتنات یا هر یک از اجزای این قرص حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر همزمان مکملهای ویتامینی یا معدنیِ دیگری مصرف میکنید، برای پیشگیری از دریافتِ بیشازحدِ ویتامین B5 حتماً پزشک یا داروساز را مطلع کنید.
- اگر بیماریِ کلیوی یا هر بیماریِ زمینهایِ دیگری دارید، آن را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، گیاهانِ دارویی و مکملهایی را که مصرف میکنید، به پزشک یا داروساز نشان دهید.
عوارض احتمالی
- ناراحتیِ خفیفِ گوارشی مانند تهوع یا دردِ شکم
- اسهال
- سوزشِ سردل یا نفخ
- سردرد
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانند کهیر، خارشِ گسترده، تورمِ لبها، صورت یا گلو، یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهالِ شدید یا مداوم که با مصرفِ زیاد و طولانیمدتِ این ویتامین ممکن است رخ دهد — در صورتِ تداوم به پزشک اطلاع دهید.
- هرگونه واکنشِ غیرمنتظره یا ناراحتیِ شدید پس از مصرف — مصرف را متوقف کنید و با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلسیم پانتوتنات در حدِ معمولِ مصرفِ مکمل، تداخلِ دارویی مهمِ شناختهشدهای ندارد و از این نظر یکی از ایمنترین ویتامینهای گروهِ B بهشمار میرود. با این حال، چون معمولاً همراه با سایرِ ویتامینها و مکملهای معدنی مصرف میشود، مصرفِ همزمانِ چند مکملِ حاویِ ویتامین B5 میتواند به دریافتِ بیشازحدِ آن منجر شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را همیشه به پزشک و داروساز بگو تا از هر تداخلِ احتمالی یا مصرفِ تکراری جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ویتامین B5 یکی از ویتامینهای موردنیازِ بدن در دورانِ بارداری و شیردهی است و در مقادیرِ معمولِ دریافتِ غذایی بیخطر شناخته میشود. با این حال، مصرفِ آن بهشکلِ مکملِ خوراکی و در مقادیرِ بالاتر از نیازِ روزانه، در این دوران باید فقط با تجویز و زیرِ نظرِ پزشک باشد تا مقدارِ مناسب و ایمن برای مادر و جنین یا شیرخوار مشخص شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و بهدور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید و آن را بهشکلِ صحیح دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کلسیم پانتوتنات همان ویتامین B5 است؟
۰۲آیا میتوان این قرص را بدونِ نسخهٔ پزشک مصرف کرد؟
۰۳کمبودِ ویتامین B5 چه نشانههایی دارد؟
۰۴آیا مصرفِ زیادِ کلسیم پانتوتنات خطرناک است؟
۰۵بهتر است این قرص را همراه با غذا مصرف کنم یا با معدهٔ خالی؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه A11HA31. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.