فاکتور انعقادی ۸/فاکتور فونویلبراند انسانی
این دارو یک فرآوردهٔ تزریقی مشتق از پلاسمای انسان است که فاکتور انعقادی ۸ و فاکتور فونویلبراند را تأمین میکند و به تشکیل لخته کمک میکند.
بیشتر برای درمان یا پیشگیری از خونریزی در هموفیلی آ و، در شرایط انتخابشده، بیماری فونویلبراند بهکار میرود؛ بهویژه وقتی درمانهایی مانند دسموپرسین کافی یا قابلاستفاده نیستند.
این دارو وریدی است و مقدار و فاصلهٔ تزریق بر اساس نوع کمبود و آزمایشهای فرد تعیین میشود. اگر خونریزی کنترل نشد یا نشانههای حساسیت شدید و لختهٔ خون پدیدار شد، اقدام فوری لازم است.
پیش از درمان، سابقهٔ حساسیت به فرآوردههای خونی، مهارکننده علیه فاکتور ۸ یا فونویلبراند، لختهٔ خون، بیماری قلبی و همهٔ داروهایتان را اطلاع دهید. بارداری، شیردهی و بیماریهای زمینهای نیز باید مطرح شوند.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
این فرآوردهٔ پودر خشکشده و حلال، حاوی فاکتور انعقادی ۸ و فاکتور فونویلبراند انسانی است و در ردهٔ عوامل انعقادی خون و داروهای ضدخونریزی قرار دارد. فاکتور ۸ کمبود مسیر انعقاد را جبران میکند و به تشکیل رشتههای فیبرین و لخته کمک میرساند. فاکتور فونویلبراند چسبیدن پلاکتها به محل آسیب را تقویت و از تجزیهٔ سریع فاکتور ۸ جلوگیری میکند. اثر دارو جایگزینی و موقتی است و برای کنترل یا پیشگیری از خونریزی بهکار میرود.
موارد مصرف
- درمان و پیشگیری از خونریزی در هموفیلی آ مادرزادی
- کنترل خونریزی و پوشش هنگام جراحی، اقدامات تهاجمی یا آسیب در هموفیلی آ
- درمان خونریزی در بیماری فونویلبراند، وقتی دسموپرسین بیاثر یا نامناسب است یا فرآوردهٔ اختصاصی در دسترس نیست
- در برخی فرآوردهها، درمان بعضی انواع کمبود اکتسابی فاکتور ۸، فقط طبق تشخیص متخصص و اطلاعات همان برند
روش مصرف
این دارو پس از حلکردن پودر با حلال مخصوص، بهصورت تزریق وریدی آهسته تجویز میشود. آمادهسازی، سرعت تزریق و مقدار مصرف باید دقیقاً طبق بروشور همان برند و دستور پزشک یا پرستار باشد؛ بعضی بیماران فقط پس از آموزش میتوانند آن را در منزل تزریق کنند. اگر برای پیشگیری تجویز شده است، نوبتها را منظم انجام دهید و بدون هماهنگی قطع یا جابهجا نکنید. محلول باید شفاف یا کمی شیریرنگ باشد؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات را مصرف نکنید و آن را با داروی دیگر در همان سرم یا مسیر وریدی مخلوط نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هموفیلی آ مادرزادی: درمان و پیشگیری از خونریزی
فقط بهصورت تزریق وریدی استفاده میشود. در صورت پاسخ ناکافی به دوز مناسب، بررسی مهارکنندهٔ فاکتور ۸ لازم است.
پوشش هنگام جراحی، اقدام تهاجمی یا آسیب در هموفیلی آ
سطح فاکتور ۸ باید پیش از عمل و پس از آن مرتب پایش شود؛ در جراحی بزرگ، ادامهٔ درمان تا ترمیم مناسب زخم ضروری است.
درمان خونریزی در بیماری فونویلبراند
در صورت بیاثری یا نامناسببودن دسموپرسین یا نبود فرآوردهٔ اختصاصی استفاده میشود. پایش هر دو فاکتور مهم است، زیرا افزایش پایدار فاکتور ۸ خطر لختهشدن را بالا میبرد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به فاکتور ۸، فاکتور فونویلبراند، فرآوردههای مشتق از پلاسما یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را بگویید؛ بهویژه اگر هنگام تزریق قبلی کهیر، تنگی نفس یا افت فشار داشتهاید.
- سابقهٔ مهارکننده یا پادتن علیه فاکتور ۸ یا فونویلبراند، یا اثر ناکافی تزریقهای قبلی، باید بررسی شود.
- اگر سابقهٔ لختهٔ خون، بیماری قلبیعروقی، جراحی یا بیتحرکی طولانی دارید، اطلاع دهید؛ افزایش بیش از حد فاکتور ۸ میتواند خطر لخته را بالا ببرد.
- فهرست کامل داروهای رقیقکنندهٔ خون، داروهای ضدپلاکت، سایر فرآوردههای انعقادی و مکملهایتان را ارائه کنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید. کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی ممکن است به پایش دقیقتری نیاز داشته باشند.
- این فرآورده از پلاسمای انسانی تهیه میشود؛ روشهای غربالگری و ایمنی خطر انتقال عفونت را بسیار کم میکنند، اما کاملاً حذف نمیکنند. در درمانهای مکرر، دربارهٔ واکسن هپاتیت آ و ب و ثبت نام و شمارهٔ سری ساخت فرآورده سؤال کنید.
عوارض احتمالی
- تب یا احساس گرما
- سرگیجه
- سردرد یا احساس ناخوشی
- تهوع یا ناراحتی شکمی
- خارش یا بثورات پوستی خفیف
- سوزش، قرمزی یا ناراحتی محل تزریق
- کهیر گسترده، تورم صورت یا زبان، خسخس، تنگی نفس، افت فشار یا غش: تزریق را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، تورم و درد یکطرفهٔ ساق، سرفهٔ خونی یا ضعف ناگهانی یکطرفه: احتمال لختهٔ خون مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ادامهداشتن یا تکرار خونریزی با وجود تزریق: سریع با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ احتمال مهارکننده علیه فاکتور ۸ یا فونویلبراند باید بررسی شود و تزریق اضافی را خودسرانه انجام ندهید.
- تب پایدار، لرز، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا بیحالی شدید پس از دریافت فرآورده: سریع ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای این فرآورده تداخل دارویی مستقیم شناختهشدهای گزارش نشده است. بااینحال داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکتها میتوانند کنترل خونریزی را دشوار کنند و هیچ فرآوردهٔ وریدی دیگری نباید بدون دستور در همان سرم یا مسیر وریدی مخلوط شود. غذا معمولاً اثر این تزریق وریدی را تغییر نمیدهد؛ الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما مصرف زیاد آن خطر آسیب و خونریزی را بیشتر میکند. فهرست کامل داروها، فرآوردههای بدون نسخه و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف این ترکیب در بارداری و شیردهی تجربهٔ کافی وجود ندارد. در بیماری فونویلبراند، بارداری و زایمان ممکن است به برنامهٔ ویژهای برای پیشگیری از خونریزی نیاز داشته باشد؛ مصرف در این دوره فقط در صورت ضرورت روشن و با نظر متخصص زنان و خون انجام شود. دربارهٔ ورود این پروتئینها به شیر و اثر آن بر نوزاد اطلاعات کافی وجود ندارد.
نگهداری
ویال پودر و حلال را طبق بروشور همان برند، معمولاً در یخچال در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در جعبه و دور از نور نگهداری کنید؛ آن را منجمد نکنید و دور از دسترس کودکان بگذارید. برخی برندها امکان نگهداری محدود در دمای اتاق دارند، اما مهلت پس از خروج از یخچال متفاوت است؛ برچسب همان فرآورده را ملاک قرار دهید. محلول آمادهشده را معمولاً بلافاصله مصرف کنید، باقیمانده را نگه ندارید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو همان فاکتور ۸ معمولی است؟
۰۲اگر بعد از تزریق هنوز خونریزی داشتم چه کنم؟
۰۳آیا میتوانم ویلیت و ایمیونیت را بهجای هم مصرف کنم؟
۰۴آیا تزریق این دارو خطر لختهشدن دارد؟
۰۵چرا برای دریافت این فرآورده آزمایش خون انجام میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه B02BD06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.