بیزاکودیل
بیزاکودیل یک ملینِ محرک (Stimulant Laxative) است که با تحریکِ حرکاتِ روده به دفعِ مدفوع کمک میکند.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ کوتاهمدتِ یبوست و پاکسازیِ روده پیش از عملِ جراحی، کولونوسکوپی یا برخی آزمایشهای تصویربرداری است.
قرصِ این دارو روکشِ ویژهای دارد که نباید خرد یا جویده شود، و بهتر است با فاصلهای حدودِ یک ساعت از شیر یا داروهای ضداسید مصرف شود.
اگر یبوست بیش از چند روز ادامه یافت، دردِ شدیدِ شکم یا خونریزیِ رکتال دیدید، یا نیاز به مصرفِ مکررِ این دارو پیدا کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بیزاکودیل دارویی از دستهٔ ملینهای محرک است که در گروهِ درمانیِ گوارش و سوختوساز جای میگیرد. این دارو با تحریکِ مستقیمِ عصبهای دیوارهٔ رودهٔ بزرگ، حرکاتِ دودیِ روده را تقویت میکند و همزمان تجمعِ آب و املاح را درونِ آن افزایش میدهد. حاصلِ این دو اثر، نرمشدنِ مدفوع و آسانترشدنِ دفعِ آن است. بیزاکودیل در ایران به دو شکلِ قرصِ خوراکیِ روکشدار و شیافِ رکتال عرضه میشود که از نظرِ سرعتِ اثرگذاری تفاوتِ زیادی با هم دارند.
موارد مصرف
- درمانِ کوتاهمدتِ یبوستِ گاهبهگاه
- پاکسازیِ روده پیش از عملِ جراحی
- آمادهسازیِ روده پیش از کولونوسکوپی یا آندوسکوپی
- آمادهسازیِ روده پیش از برخی آزمایشهای تصویربرداریِ شکم
- کمک به تخلیهٔ روده در برخی شرایطِ خاصِ بالینی، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
قرصِ بیزاکودیل باید کامل و بدونِ خرد کردن یا جویدن، همراه با آبِ فراوان بلعیده شود، زیرا روکشِ آن مانعِ حلشدنِ زودهنگامِ دارو در معده میشود؛ به همین دلیل بهتر است بینِ مصرفِ این قرص و مصرفِ شیر، لبنیات یا داروهای ضداسید، فاصلهای حدودِ یک ساعت رعایت شود. اثرِ قرص معمولاً چند ساعت پس از مصرف پدیدار میشود، بنابراین اغلب مصرفِ آن پیش از خواب توصیه میشود تا نتیجه، صبحِ روزِ بعد ظاهر شود؛ درحالیکه شیافِ رکتال بسیار سریعتر اثر میکند. زمانبندی، دفعات و طولِ دورهٔ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخه یا توصیهٔ پزشک و داروساز رعایت کنید و بدونِ مشورتِ ایشان، مصرف را برای مدتِ طولانی ادامه ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
یبوستِ گاهبهگاه؛ درمانِ کوتاهمدت
قرص را کامل با آب ببلعید و نجوید؛ اثر قرص معمولاً پس از ۶ تا ۱۲ ساعت و اثر شیاف طی ۱۵ تا ۶۰ دقیقه آغاز میشود. مصرف روزانهٔ مداوم بیش از ۵ روز بدون بررسی علت یبوست توصیه نمیشود؛ در درد شکمی، تهوع یا استفراغ بدون ارزیابی پزشک مصرف نکنید.
پاکسازیِ روده پیش از عملِ جراحی
فقط طبق دستور پزشک و برنامهٔ پاکسازی مصرف شود؛ مایعات کافی و زمانبندی دقیق اهمیت دارد.
آمادهسازیِ روده پیش از کولونوسکوپی یا آندوسکوپی
زمان مصرف باید دقیقاً با دستور مرکز درمانی هماهنگ شود و بیزاکودیل بخشی از برنامهٔ کامل پاکسازی روده است.
آمادهسازیِ روده پیش از برخی آزمایشهای تصویربرداریِ شکم
قرص و شیاف برای تخلیهٔ کامل روده بهکار میروند؛ زمانبندی و میزان مایعات را طبق دستور پزشک رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر دردِ شدید یا ناگهانیِ شکم، تهوعِ شدید یا نشانههایی از انسدادِ روده دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- اگر پیشتر به بیزاکودیل یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت نشان دادهاید، پزشک را مطلع کنید.
- ابتلا به بیماریهای التهابیِ حادِ روده (مانند کولیتِ زخمی یا کرون در مرحلهٔ فعال) یا آپاندیسیت را با پزشک در میان بگذارید.
- هرگونه بیماریِ کلیوی، مشکلاتِ قلبی یا عدمِ تعادلِ املاحِ خون (مانند پتاسیم) را پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا مصرفِ همزمانِ داروهای دیگر (بهویژه ادرارآورها یا کورتونها)، پزشک یا داروساز را در جریان بگذارید.
- این دارو برای مصرفِ روزمره و طولانیمدت ساخته نشده؛ اگر یبوستِ مزمن دارید، این موضوع را با پزشک مطرح کنید تا علتِ اصلیِ آن بررسی شود.
عوارض احتمالی
- پیچش یا دلدردِ خفیفِ شکم
- احساسِ سوزش یا تحریکِ خفیف در ناحیهٔ مقعد (بهویژه هنگامِ استفاده از شیاف)
- حالتِ تهوعِ خفیف
- نفخ یا احساسِ سنگینی در شکم
- اسهال یا شلشدنِ مدفوع
- خونریزیِ رکتال یا دیدنِ خونِ تازه در مدفوع؛ مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید، و اگر خونریزی شدید بود با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم که برطرف نمیشود؛ میتواند نشانهٔ انسدادِ روده باشد، پس فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای افتِ شدیدِ آب و املاحِ بدن مانند ضعفِ شدید، سرگیجه، گرفتگیِ عضلانی یا ضربانِ نامنظمِ قلب، بهویژه پس از مصرفِ زیاد یا طولانیمدت؛ در این موارد فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند ورمِ صورت و لب، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهالِ شدید یا مداوم که بیش از چند روز طول بکشد؛ در این حالت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ قرصِ بیزاکودیل با شیر، لبنیات، داروهای ضداسید یا سایرِ داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده میتواند روکشِ محافظِ قرص را زودتر از موعد در معده حل کند و به ناراحتیِ معده یا دلدرد بینجامد؛ به همین دلیل بهتر است فاصلهای حدودِ یک ساعت میانِ مصرفِ آنها رعایت شود. مصرفِ طولانیمدت یا همزمانِ این دارو با ادرارآورها یا کورتونها میتواند خطرِ افتِ املاحِ خون را افزایش دهد. همزمانی با سایرِ ملینها نیز ممکن است اثرِ آن را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذبِ سامانیِ (سیستمیک) بیزاکودیل از روده اندک است، به همین دلیل در برخی موارد برای یبوستِ کوتاهمدتِ دورانِ بارداری نیز بهکار میرود، اما تصمیمِ نهایی و مدتِ مصرف را باید پزشک بگیرد. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز دادههای نگرانکنندهای گزارش نشده، ولی چون هر دارویی میتواند شرایطِ فردی را تحتِ تأثیر قرار دهد، پیش از مصرف در این دو دوران حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
بیزاکودیل را در دمای اتاق، دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید. شیافِ آن بهویژه در فصلِ گرما ممکن است نرم یا ذوب شود، پس بهتر است در جای خنک نگهداری شود. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضای بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شیاف | 5 mg |
| شیاف | 10 mg |
| قرص طولانیرهش | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۱ برند از ۲۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید قرصِ بیزاکودیل را خرد کرد یا جوید؟
۰۲اثرِ بیزاکودیل چند ساعت پس از مصرف شروع میشود؟
۰۳آیا مصرفِ طولانیمدتِ بیزاکودیل ضرر دارد؟
۰۴آیا شیافِ بیزاکودیل با قرصِ آن فرق دارد؟
۰۵آیا میتوان بیزاکودیل را همراه با شیر مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۱ برند از ۲۲ سازنده، در گروه A06AB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.