بتاهیستین
بتاهیستین دارویی از دستهٔ ضدسرگیجههاست که از نظر ساختار به هیستامینِ بدن شباهت دارد و برای بهبود وضعیت گوش داخلی و کاهش سرگیجه به کار میرود.
بیشترین کاربرد آن کنترل سرگیجه، وزوز گوش و احساس پُریِ گوش ناشی از بیماری منییر و دیگر سرگیجههای با منشأ دهلیزی است.
افراد مبتلا به زخم گوارشی، آسم یا سابقهٔ فئوکروموسیتوم باید پیش از مصرف بتاهیستین حتماً با پزشک مشورت کنند.
اگر پس از مصرف نشانههای حساسیت مانند کهیر، خارش یا تورم صورت دیدید، یا سرگیجهتان بهبود نیافت یا بدتر شد، با پزشک یا داروساز خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بتاهیستین هیدروکلراید ترکیبی است که از نظر ساختار شیمیایی به هیستامینِ بدن شباهت دارد و در ردهٔ داروهای ضدسرگیجهٔ دستگاه عصبی جای میگیرد. این دارو با اثر بر گیرندههای هیستامینیِ گوش داخلی و مغز، جریان خون در گوش داخلی را بهبود میبخشد و فشار مایعِ داخل آن را کاهش میدهد؛ همچنین به تطابق تدریجیِ سیستم تعادلیِ مغز با اختلال دهلیزی کمک میکند. هدف اصلی از مصرف آن، کمکردن دفعات و شدتِ حملات سرگیجه و نشانههای همراه مانند وزوز گوش است. این دارو بهصورت قرص و در قدرتهای گوناگون عرضه میشود و باید طبق نظر پزشک مصرف شود.
موارد مصرف
- کنترل سرگیجهٔ ناشی از بیماری منییر (Ménière's disease)
- کاهش وزوز گوش (تینیتوس) همراه با بیماری منییر
- کاهش احساس پُری یا فشار در گوش، از نشانههای شایع بیماری منییر
- کنترل سرگیجههای با منشأ دهلیزی، صرفنظر از علت زمینهای
روش مصرف
بتاهیستین معمولاً همراه غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف میشود تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود. برای اینکه اثر دارو در کنترل سرگیجه و کاهش بازگشتِ حملات محسوس باشد، مصرف منظم و طبق زمانبندیِ تعیینشده از سوی پزشک اهمیت دارد و بهتر است خودسرانه مقدار یا دفعات مصرف تغییر داده نشود. مقدار دقیق، قدرت قرص و مدت درمان را پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند و باید طبق همان نسخه پیش رفت. اگر احساس کردید نیازی به ادامهٔ دارو نیست یا برعکس، اثر کافی نمیبینید، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید، نه بهتنهایی.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سرگیجهٔ ناشی از بیماری منییر
قرص را ترجیحاً همراه غذا مصرف کنید. برای بروز اثر کامل ممکن است چند هفته تا چند ماه درمان لازم باشد؛ حداکثر مقدار روزانه ۴۸ میلیگرم است.
وزوز گوش همراه با بیماری منییر
مصرف همراه غذا تحمل گوارشی را بهتر میکند. اثر درمان ممکن است پس از چند هفته آشکار شود؛ حداکثر مقدار روزانه ۴۸ میلیگرم است.
احساس پُری یا فشار در گوش همراه با بیماری منییر
قرص را ترجیحاً همراه غذا و با آب ببلعید. حداکثر مقدار روزانه ۴۸ میلیگرم است.
سرگیجه با منشأ دهلیزی
قرص را ترجیحاً همراه غذا مصرف کنید و مقدار روزانه را از ۴۸ میلیگرم بیشتر نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ زخم معده یا اثنیعشر، فعال یا در گذشته
- ابتلا به آسم یا بیماریهای تنفسیِ حساس به تحریک
- سابقهٔ فئوکروموسیتوم (تومور نادرِ غدهٔ فوقکلیه)
- حساسیت شناختهشده به بتاهیستین یا سایر اجزای قرص
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- فهرست همهٔ داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه داروهای ضدآلرژی
عوارض احتمالی
- ناراحتی یا درد خفیف معده، بهویژه در صورت مصرف با شکم خالی
- تهوع
- سردرد
- نفخ یا سوءهاضمه
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیرِ گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم یا مدفوعِ سیاهرنگ که میتواند نشانهٔ خونریزی گوارشی باشد؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس یا تشدید ناگهانیِ علائم آسم در افراد مستعد؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- تداوم یا تشدید سرگیجه با وجود مصرف منظم دارو؛ این موضوع را برای بازبینیِ درمان با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بتاهیستین ممکن است با داروهای ضدآلرژیِ کلاسیک (آنتیهیستامینها) تداخل داشته باشد، زیرا هر دو گروه بر مسیر مشابهی از گیرندههای هیستامینی اثر میگذارند و مصرف همزمان میتواند اثر بتاهیستین را در کنترل سرگیجه کاهش دهد. احتیاط در مصرف همزمان با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) نیز توصیهشده است. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و در صورت نیاز، درمان تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مربوط به مصرف بتاهیستین در دوران بارداری و شیردهیِ انسان محدود است و بیخطر بودنِ کاملِ آن در این دورهها بهطور قطعی اثبات نشده است. به همین دلیل، مصرف آن در بارداری معمولاً تنها زمانی در نظر گرفته میشود که پزشک ضرورتِ آن را بیشتر از خطرِ احتمالی بداند. در دوران شیردهی نیز پیش از هرگونه مصرف باید حتماً با پزشک مشورت شود.
نگهداری
بتاهیستین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 8 mg |
| قرص | 16 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۷ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بتاهیستین بلافاصله سرگیجه را متوقف میکند؟
۰۲چرا بهتر است بتاهیستین را همراه غذا مصرف کنم؟
۰۳آیا بتاهیستین خوابآلودگی ایجاد میکند؟
۰۴مصرفِ همزمانِ بتاهیستین با قرصهای ضدآلرژی چه مشکلی دارد؟
۰۵مصرفِ بتاهیستین چه مدت باید ادامه یابد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۷ برند از ۱۱ سازنده، در گروه N07CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.