آرگاتروبان
آرگاتروبان دارویی ضدانعقاد (رقیقکنندهٔ خون) از خانوادهٔ مهارکنندههای مستقیمِ ترومبین است که بهصورتِ تزریقِ وریدیِ پیوسته و تنها در محیطِ بیمارستانی مصرف میشود.
این دارو بیشتر برای پیشگیری یا درمانِ لختهٔ خون در بیمارانی به کار میرود که به دنبالِ مصرفِ هپارین دچارِ افتِ خطرناکِ پلاکتِ خون شدهاند، و گاهی نیز در حینِ برخی اقدامهای عروقیِ قلب استفاده میشود.
مهمترین نگرانی با این دارو خطرِ خونریزی است؛ به همین دلیل در سراسرِ دورهٔ مصرف، آزمایشهای انعقادیِ خون بهدقت و مکرر بررسی میشود.
هر نشانهای از خونریزیِ غیرِعادی، کبودیِ گسترده، یا سرگیجه و ضعفِ شدید را باید بیدرنگ به تیمِ درمان اطلاع داد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آرگاتروبان دارویی ضدانعقاد از دستهٔ مهارکنندههای مستقیمِ ترومبین است؛ برخلافِ هپارین، برای اثرگذاری به وجودِ آنتیترومبینِ خون نیازی ندارد و مستقیماً به جایگاهِ فعالِ آنزیمِ ترومبین متصل میشود و از تشکیلِ لختهٔ فیبرین جلوگیری میکند. این دارو تنها به شکلِ تزریقِ وریدیِ پیوسته و در محیطِ بیمارستانی، معمولاً در بخشِ مراقبتهای ویژه یا قلب، مصرف میشود و در ایران با نامِ تجاریِ «آرگاترا» نیز عرضه میشود. از آنجا که کبد این دارو را متابولیزه میکند، برخلافِ بسیاری از ضدانعقادهای دیگر، در بیمارانِ دچارِ نارساییِ کلیه نیز با احتیاطِ معمول قابلِ استفاده است.
موارد مصرف
- پیشگیری از لختهٔ خون در بیمارانِ دچارِ افتِ خطرناکِ پلاکت پس از مصرفِ هپارین
- درمانِ لختهٔ خونِ شکلگرفته در همین بیماران تا پایدارشدنِ وضعیتِ انعقادی
- ضدانعقاد در حینِ آنژیوپلاستیِ عروقِ کرونر برایِ بیمارانِ در معرضِ افتِ پلاکتِ ناشی از هپارین
- پُلِ ضدانعقادیِ موقت تا برقراریِ کاملِ اثرِ داروی خوراکیِ جایگزین مانندِ وارفارین
روش مصرف
آرگاتروبان را پزشک یا پرستار بهصورتِ تزریقِ وریدیِ پیوسته (سرُم) و معمولاً در بخشِ ویژهٔ بیمارستان تجویز میکند؛ این دارو شکلِ خوراکی یا خانگی ندارد. سرعتِ تزریق و مدتِ درمان را پزشک بر اساسِ نتیجهٔ مکررِ آزمایشِ انعقادیِ خون تنظیم میکند، بنابراین ممکن است در طولِ درمان چند بار دوز تغییر کند؛ این تغییرات طبیعی و بخشی از روالِ درمان است. اگر قرار باشد درمان به داروی خوراکیِ ضدانعقاد مانندِ وارفارین تغییر کند، این جابهجایی با پروتکلِ ویژه و پایشِ دقیقتری انجام میشود. تمامِ زمانبندی و مدتِ درمان کاملاً بر عهدهٔ پزشکِ معالج است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از ترومبوز در ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین
پایش منظم زمان ترومبوپلاستین نسبی فعالشده و شمارش پلاکت لازم است. فرآوردهٔ غلیظ باید پیش از انفوزیون رقیق شود و تزریق مستقیم آن ممنوع است.
درمان ترومبوز در ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین
خطر خونریزی باید بهطور مداوم ارزیابی شود و ادامهٔ درمان بر پایهٔ پاسخ بالینی و آزمایشهای انعقادی باشد.
ضدانعقاد در حین آنژیوپلاستی عروق کرونر در بیماران در معرض ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین
پایش زمان انعقاد فعالشده پیش و حین عمل ضروری است. مصرف همزمان داروهای ضدپلاکت یا ضدانعقاد دیگر خطر خونریزی را افزایش میدهد.
پُل ضدانعقادی موقت هنگام تبدیل به درمان خوراکی، مانند وارفارین
برای جلوگیری از وقفهٔ ضدانعقادی، همپوشانی درمان لازم است؛ وارفارین با دوز بارگیری شروع نمیشود و آرگاتروبان میتواند نتیجهٔ آزمایش وارفارین را موقتاً بالا نشان دهد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به آرگاتروبان را به پزشک بگویید.
- اگر خونریزیِ فعال دارید یا بیماریِ زمینهایای که خطرِ خونریزی را بالا میبرد (مانندِ زخمِ گوارشی یا سابقهٔ خونریزیِ مغزی) دارید، حتماً اطلاع دهید.
- وجودِ بیماریِ کبدی را گوشزد کنید، چون این دارو در کبد متابولیزه میشود و ممکن است نیازمندِ تنظیمِ دقیقترِ دوز باشد.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای که مصرف میکنید، بهویژه هر دارویِ رقیقکنندهٔ خونِ دیگر، را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پزشک را در جریان بگذارید.
- هرگونه اقدامِ جراحی یا دندانپزشکیِ برنامهریزیشده را پیش از شروع یا در طولِ درمان به تیمِ پزشکی اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- افتِ فشارِ خون
- تب
- تهوع یا استفراغ
- اسهال
- سردرد
- کبودی یا خونمردگیِ خفیف در محلِ تزریق
- نشانههای خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه و قیریرنگ یا استفراغِ خونی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردردِ ناگهانی و شدید، گیجی یا ضعفِ یکطرفهٔ بدن که میتواند نشانهٔ خونریزیِ مغزی باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- کبودیِ گسترده و بدونِ دلیلِ مشخص یا خونریزیای که بند نمیآید — سریعاً به تیمِ درمان اطلاع دهید.
- سرگیجهٔ شدید، تاریِ دید یا احساسِ غش که میتواند نشانهٔ افتِ شدیدِ فشارِ خون باشد — باید فوراً بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون آرگاتروبان خود اثرِ ضدانعقادی دارد، مصرفِ همزمانِ آن با هپارین، وارفارین، داروهای حلکنندهٔ لخته، آسپرین، کلوپیدوگرل و دیگر داروهای ضدپلاکت یا ضدالتهابِ غیراستروییدی میتواند خطرِ خونریزی را افزایش دهد. در بیمارانی که همزمان به وارفارین نیز نیاز پیدا میکنند، آرگاتروبان میتواند نتیجهٔ آزمایشِ انعقادیِ خونِ مربوط به وارفارین را بالاتر از میزانِ واقعی نشان دهد، بنابراین پزشکان در این جابهجایی از روشهای ویژهای برای تفسیرِ درستِ نتیجه استفاده میکنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخلِ احتمالی زودتر شناسایی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ آرگاتروبان در بارداریِ انسان در دست است. از آنجا که این دارو معمولاً در موقعیتهای جدی و ضروریِ پزشکی تجویز میشود، تصمیمِ مصرف در بارداری باید با سنجشِ دقیقِ سود در برابرِ خطر و زیرِ نظرِ متخصص انجام شود. مشخص نیست که این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی نیز باید حتماً با هماهنگیِ پزشک باشد.
نگهداری
آرگاتروبان معمولاً توسط داروخانه و کادرِ درمانِ بیمارستان نگهداری و آمادهسازی میشود، نه در منزل. ویالِ این دارو باید دور از نورِ مستقیم، در دمایِ اتاق و بهدور از دسترسِ کودکان نگهداری شود و پیش از استفاده، تاریخِ انقضا و سالمبودنِ ظاهریِ محلول بررسی گردد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 100 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آرگاتروبان همان هپارین است؟
۰۲چرا آرگاتروبان فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی است، نه قرص؟
۰۳چرا در طولِ مصرفِ این دارو اینقدر آزمایشِ خون گرفته میشود؟
۰۴بعد از قطعِ تزریقِ آرگاتروبان، اثرِ آن چهقدر طول میکشد؟
۰۵آیا آرگاتروبان روی آزمایشی که برایِ تنظیمِ دوزِ وارفارین استفاده میشود اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه B01AE03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.