آموکساپین
آموکساپین دارویی ضدافسردگی از خانوادهٔ سهحلقهایهاست که با تنظیمِ برخی ناقلهای عصبیِ مغز، خلقوخو را بهبود میبخشد.
این دارو عمدتاً برای درمانِ افسردگی، بهویژه افسردگیِ همراه با اضطراب یا بیقراری، تجویز میشود.
مصرفِ همزمان با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) ممنوع است و قطعِ ناگهانیِ دارو باید تنها با نظرِ پزشک انجام شود.
اگر افکارِ خودآزاری، تپشِ قلبِ شدید، تشنج یا حرکاتِ غیرارادیِ عضلانی رخ داد، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آموکساپین از دستهٔ داروهای ضدافسردگیِ سهحلقهای (Tricyclic Antidepressants) است و از نظرِ ساختاری به برخی داروهای ضدروانپریشی نزدیک است. این دارو با افزایشِ دسترسیِ دو ناقلِ عصبیِ نوراپینفرین و سروتونین در مغز، و با اثری خفیف بر گیرندههای دوپامین، بهتدریج خلقوخو را بهبود میبخشد. همین ویژگیِ دوگانه سبب شده که در برخی موارد افسردگیِ همراه با تنشِ روانیِ شدید نیز به کار رود. اثرِ کاملِ آن معمولاً بلافاصله ظاهر نمیشود و ممکن است چند هفته زمان ببرد. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ نشانههای افسردگی و بازگرداندنِ عملکردِ روزمرهٔ فرد است.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- افسردگیِ همراه با اضطراب
- افسردگیِ همراه با بیقراری یا تنشِ روانی
- برخی مواردِ افسردگیِ همراه با نشانههای روانپریشی، تنها زیرِ نظرِ دقیقِ روانپزشک
روش مصرف
این دارو بهصورتِ قرصِ خوراکی است و معمولاً میتوان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد؛ در صورتِ ناراحتیِ معده، مصرف همراهِ غذا کمککننده است. پزشک ممکن است در ابتدا مصرف را در چند نوبتِ روزانه تنظیم کند و سپس، بهدلیلِ اثرِ خوابآورِ دارو، آن را به یک نوبتِ شبانه تغییر دهد؛ این تنظیم را فقط پزشک انجام میدهد. اثرِ ضدافسردگیِ کاملِ دارو معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم پدیدار میشود، پس حتی اگر بهبودِ فوری احساس نکردید، دارو را بدونِ مشورت با پزشک قطع نکنید. قطعِ ناگهانی، بهویژه پس از مصرفِ طولانیمدت، میتواند نشانههایی مانندِ تهوع، سردرد و بیقراری ایجاد کند؛ کاهشِ تدریجیِ دوز باید زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. مقدار و زمانبندیِ دقیقِ مصرف را همیشه طبقِ نسخهٔ پزشک یا داروساز رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی
پس از تثبیت بهبود، کمترین دوز مؤثر ادامه مییابد. دوز روزانهٔ تا ۳۰۰ میلیگرم را میتوان یکجا هنگام خواب مصرف کرد؛ مقادیر بیش از ۳۰۰ میلیگرم باید در چند نوبت تقسیم شوند.
افسردگی همراه با اضطراب
تشدید اضطراب، بیقراری، افکار خودکشی یا تغییر غیرعادی رفتار، بهویژه در آغاز درمان یا هنگام تغییر دوز، نیازمند تماس فوری با پزشک است.
افسردگی همراه با بیقراری یا تنش روانی
افزایش دوز باید تدریجی باشد؛ تشدید بیقراری یا بروز خوابآلودگی شدید پس از شروع یا افزایش دوز باید سریعاً گزارش شود.
افسردگی همراه با نشانههای روانپریشی
تنها زیر نظر دقیق روانپزشک مصرف شود؛ نشانههای روانپریشی ممکن است به درمان اختصاصی هم نیاز داشته باشند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به آموکساپین یا دیگر داروهای ضدافسردگیِ سهحلقهای
- بیماریهای قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا حملهٔ قلبیِ اخیر
- سابقهٔ تشنج، صرع، گلوکوم (آبسیاهِ چشم) یا مشکلاتِ ادراری مانندِ بزرگیِ پروستات
- اختلالِ عملکردِ کبد یا کلیه، و همچنین سالمند بودن (بهدلیلِ حساسیتِ بیشتر به عوارضِ دارو)
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ داروهای دیگر، بهویژه مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز یا سایر ضدافسردگیها
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- خوابآلودگی یا گیجی
- یبوست
- سرگیجه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی (افتِ فشارِ خونِ وضعیتی)
- تاریِ دید
- افزایشِ وزن
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت/لب/زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ با اورژانس تماس بگیرید
- افکارِ خودآزاری یا بدترشدنِ ناگهانیِ خلقوخو، بهویژه در نوجوانان و جوانان؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید
- تشنج؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضربانِ قلبِ نامنظم یا بسیار تند، یا غشکردن؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- حرکاتِ غیرارادیِ عضلانی، لرزش یا سفتیِ غیرمعمولِ بدن؛ موضوع را به پزشک اطلاع دهید
- تبِ بالا همراه با سفتیِ شدیدِ عضلانی، تعریقِ زیاد و گیجی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آموکساپین با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز تداخلِ خطرناک دارد و مصرفِ همزمان یا نزدیک به هم ممنوع است. ترکیب با دیگر داروهای سروتونرژیک، مانندِ برخی ضدافسردگیهای دیگر، میتواند خطرِ سندرمِ سروتونین را افزایش دهد. مصرفِ همزمان با الکل، آرامبخشها، خوابآورها یا مسکنهای اپیوییدی، خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید میکند. داروهای آنتیکولینرژیک، مانندِ برخی داروهای سرماخوردگی یا آنتیهیستامینها، نیز عوارضی مانندِ خشکیِ دهان و یبوستِ ناشی از آموکساپین را تشدید میکنند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ آموکساپین در بارداری در دست نیست؛ بنابراین مصرفِ آن تنها با تشخیصِ پزشک و در صورتی انجام میشود که فایدهٔ درمان بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد. مصرف نزدیک به زمانِ زایمان ممکن است در نوزاد باعثِ بیقراری، مشکلاتِ تغذیه یا مشکلاتِ تنفسیِ گذرا شود که پزشک باید از آن آگاه باشد. این دارو به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود، پس تصمیم برای شیردهی در دورانِ مصرفِ آموکساپین باید با مشورتِ پزشک و با پایشِ وضعیتِ نوزاد انجام شود.
نگهداری
آموکساپین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آموکساپین اعتیادآور است؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا اثرِ آموکساپین دیده شود؟
۰۳آیا آموکساپین باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۴آیا مصرفِ الکل هنگامِ درمان با آموکساپین مشکلساز است؟
۰۵اگر یک نوبت از مصرفِ آموکساپین را فراموش کنم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N06AA17. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.