ترانگزامیک اسید
ترانگزامیک اسید دارویی ضدخونریزی از دستهٔ آنتیفیبرینولیتیکهاست که با جلوگیری از تجزیهٔ زودهنگام لختهٔ خون، به کنترل خونریزی کمک میکند.
بیشتر برای کاهش خونریزی شدید قاعدگی و کنترل خونریزی در برخی جراحیها، آسیبهای شدید و پیشگیری از حملات آنژیوادم ارثی به کار میرود.
این دارو میتواند خطر لختهشدن غیرطبیعی خون را افزایش دهد، بهویژه در افراد با سابقهٔ لخته یا اختلالات انعقادی؛ به همین دلیل باید فقط طبق تجویز و نظارت پزشک مصرف شود.
اگر سابقهٔ لختهٔ خون، بیماری کلیوی یا اختلالات بینایی دارید، یا نشانههایی مانند درد و تورم ناگهانی پا، تنگی نفس یا تاری دید را تجربه کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ترانگزامیک اسید دارویی ضدخونریزی از خانوادهٔ آنتیفیبرینولیتیکهاست که ساختاری مشابه اسید آمینهٔ لیزین دارد. این دارو با اتصال به پلاسمینوژن، از تبدیل آن به پلاسمین و در نتیجه از تجزیهٔ زودهنگام لختهٔ خون جلوگیری میکند. به این ترتیب، بر خلاف داروهای ضدانعقاد که از تشکیل لخته پیشگیری میکنند، ترانگزامیک اسید به پایدارماندنِ لختههای موجود کمک کرده و خونریزی را کاهش میدهد. این دارو در ردهٔ داروهای مؤثر بر خون و خونسازی قرار دارد و به شکل قرص، کپسول و تزریقی در دسترس است.
موارد مصرف
- کاهش خونریزی شدید و طولانیِ قاعدگی (منوراژی)
- کنترل خونریزی در جراحیهای دندانپزشکی و سایر جراحیها، بهویژه در افراد مبتلا به اختلالات انعقادی مانند هموفیلی
- کاهش خونریزی ناشی از ضربه و آسیبهای شدید (تروما)
- پیشگیری کوتاهمدت از حملات آنژیوادم ارثی
- کنترل خونریزی شدید پس از زایمان
روش مصرف
ترانگزامیک اسید خوراکی را میتوان همراه یا بدون غذا مصرف کرد، هرچند مصرف همراه غذا گاهی ناراحتی گوارشی احتمالی را کم میکند؛ قرص یا کپسول را با یک لیوان آب کامل ببلعید، نه خرد یا جویده. شکل تزریقی این دارو فقط توسط کادر درمان و در محیط بالینی تجویز و استفاده میشود. مقدار مصرف، تعداد دفعات و طول دورهٔ درمان کاملاً به نوع و شدت خونریزی بستگی دارد و باید دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت شود؛ اگر پزشک مصرف را به روزهای معینی از چرخهٔ قاعدگی یا دورهٔ زمانی خاصی محدود کرده باشد، بدون هماهنگی با او مصرف را زودتر قطع یا طولانیتر نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خونریزی شدید و طولانی قاعدگی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ حداکثر ۴ گرم در شبانهروز. در خونریزی نامنظم، ابتدا باید علت بررسی شود.
کنترل خونریزی در جراحی دندانپزشکی، بهویژه در هموفیلی
در هموفیلی معمولاً همراه درمان جایگزینی فاکتور انعقادی و با برنامهریزی متخصص انجام میشود؛ تزریق فقط وریدی و آهسته است.
کنترل خونریزی در سایر جراحیها
مقدار و مدت مصرف باید در محیط جراحی تعیین شود؛ تزریق فقط وریدی و با سرعت آهسته انجام شود.
کاهش خونریزی شدید ناشی از ضربه و آسیب
درمان اورژانسی و همراه احیای استاندارد است و باید در مرکز درمانی انجام شود.
پیشگیری کوتاهمدت از حملات آنژیوادم ارثی
برای پیشگیری کوتاهمدت است و جایگزین درمان حملهٔ حاد، بهویژه تورم زبان یا گلو، نیست.
کنترل خونریزی شدید پس از زایمان
حداکثر مجموع دوز ۲ گرم است و مصرف آن باید همزمان با احیا و درمان علت خونریزی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ لختهٔ خون (ترومبوز وریدی یا شریانی)، سکتهٔ مغزی یا قلبی
- هرگونه اختلال بینایی یا بیماری چشمی
- بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف داروهای ضدانعقاد، قرصهای ضدبارداری هورمونی یا سایر داروها و مکملها
- سابقهٔ حساسیت دارویی به ترانگزامیک اسید
عوارض احتمالی
- حالت تهوع، استفراغ یا ناراحتی گوارشی خفیف
- اسهال
- سردرد
- سرگیجه
- درد یا کرامپ خفیف عضلانی
- علائم لختهٔ خون در پا مانند درد، تورم، گرمی یا قرمزی ناگهانی؛ در این صورت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسهٔ سینه که میتواند نشانهٔ لخته در ریه باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییرات ناگهانی بینایی مانند تاری دید یا تغییر در دید رنگها؛ مصرف را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، بهویژه در مصرف تزریقی یا مقادیر بالا؛ در صورت بروز، با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ترانگزامیک اسید میتواند با داروهای دیگر تداخل داشته باشد؛ مهمترین نگرانی، مصرف همزمان با داروهای ضدانعقاد (رقیقکنندهٔ خون) است که باید فقط زیر نظر دقیق پزشک انجام شود. ترکیب این دارو با قرصهای ضدبارداری هورمونی نیز ممکن است خطر لختهشدن خون را بیشتر کند، و برخی فرآوردههای خونی نیز میتوانند با اثر آن تداخل داشته باشند. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخل احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف ترانگزامیک اسید در بارداری تنها در موارد خاص و طبق تشخیص و صلاحدید پزشک انجام میشود، از جمله برای کنترل خونریزی شدید پس از زایمان. مقدار کمی از این دارو وارد شیر مادر میشود؛ بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی باید حتماً با پزشک هماهنگ شود تا فایده و خطر آن برای مادر و نوزاد بهدقت سنجیده شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، رطوبت و گرمای زیاد نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهٔ آن دستور دیگری قید شده باشد. شکل تزریقی معمولاً شرایط نگهداری ویژهای دارد که باید طبق برچسب دارو یا راهنمایی داروخانه رعایت شود. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید؛ داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروساز دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 250 mg |
| کپسول | 100 mg / 1mL |
| تزریقی | 50 mg / 1mL |
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
| قرص | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۲۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ترانگزامیک اسید داروی رقیقکنندهٔ خون است؟
۰۲مصرف ترانگزامیک اسید برای خونریزی قاعدگی چه زمانی شروع و قطع میشود؟
۰۳آیا مصرف ترانگزامیک اسید همراه با قرص ضدبارداری خطرناک است؟
۰۴فراموشکردن یک نوبت از این دارو چه اهمیتی دارد؟
۰۵چرا برخی افراد نباید ترانگزامیک اسید مصرف کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۲۳ سازنده، در گروه B02AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.