دکستران ۷۰ ۶٪/سدیم کلراید ۰٫۹٪
این فرآورده یک محلول تزریقی کلوئیدی و گسترشدهندهٔ حجم پلاسماست. دکستران ۷۰ با نگهداشتن مایع در فضای داخل رگ، به حفظ گردش خون هنگام کمبود حجم کمک میکند.
برای درمان یا پیشگیری از شوک و کاهش حجم پلاسما ناشی از جراحی، آسیب، خونریزی یا سوختگی استفاده میشود. در بعضی بیماران، برای کاهش خطر عوارض لختهای پس از آسیب یا جراحی نیز به کار میرود.
تزریق باید در مرکز درمانی و با پایش انجام شود، زیرا واکنش حساسیتی شدید میتواند در دقایق نخست رخ دهد. در نارسایی قلب یا کلیه، خطر اضافهبار مایع، ورم ریه و بدترشدن خونریزی بیشتر است.
پیش از تزریق، حساسیت قبلی، بیماری قلبی یا کلیوی، کاهش ادرار، اختلال انعقاد، خونریزی فعال و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را مطرح کنید. بارداری، شیردهی، دیابت و احتمال نیاز به انتقال خون نیز باید به تیم درمان گفته شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
دکستران ۷۰ یک پلیساکارید با وزن مولکولی بالا و از جایگزینهای کلوئیدی پلاسماست که در محلول سدیم کلراید ۰٫۹٪ عرضه میشود. با ایجاد فشار اسمزی کلوئیدی، بخشی از مایع را از فضای بینبافتی به داخل رگ میکشد و حجم گردش خون را موقتاً بالا میبرد. هدف اصلی آن پشتیبانی از گردش خون در افت حجم پلاسما یا شوک است. این محلول گلبول قرمز، اکسیژنرسانی خون یا علت خونریزی را جایگزین نمیکند.
موارد مصرف
- درمان حمایتی شوک ناشی از جراحی یا آسیب
- جبران موقت کمبود حجم داخل عروقی در خونریزی
- کمک به حفظ حجم پلاسما در سوختگیهای شدید
- پیشگیری از برخی عوارض لختهای پس از آسیب یا جراحی در بیماران منتخب
روش مصرف
دکستران ۷۰ فقط از راه وریدی و بهصورت انفوزیون، توسط کادر درمان و با وسایل استریل، تجویز میشود. مقدار، سرعت و مدت تزریق بر اساس علت افت حجم، وضعیت قلب و کلیه، فشار خون، حجم ادرار، الکترولیتها و پاسخ بیمار تعیین میشود و نباید خودسرانه تغییر کند. در شروع و حین تزریق، وضعیت تنفس، گردش خون و نشانههای حساسیت یا خونریزی پایش میشود؛ اگر واکنش غیرعادی رخ دهد، تزریق باید متوقف و بیمار ارزیابی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دکستران حساسیت دارید یا در تزریق قبلی دچار کهیر، تنگی نفس، افت فشار یا واکنش شدید شدهاید، حتماً اطلاع دهید.
- نارسایی قلبی، ورم ریه یا بدن، اضافهبار مایع، یا نیاز به رژیم کمسدیم را پیش از تزریق مطرح کنید.
- در صورت بیماری کلیوی، کمآبی، کاهش شدید ادرار یا قطع ادرار، خطر تجمع مایع و آسیب کلیه بیشتر است؛ در کمادراری شدید یا بیادراری مصرف فرآورده ممنوع است.
- اختلال انعقاد، کاهش پلاکت یا فیبرینوژن، خونریزی فعال یا جراحی بزرگ اخیر و پیشرو باید به تیم درمان گفته شود.
- هپارین و سایر داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت و نیز فهرست کامل داروها و مکملهایتان را اعلام کنید، چون خطر خونریزی ممکن است افزایش یابد.
- بارداری، شیردهی، سنین کودکی یا سالمندی و دیابت را پیش از تزریق مطرح کنید؛ در دیابت، برخی روشهای سنجش قند پس از تزریق ممکن است نتیجهٔ کاذباً بالا نشان دهند.
عوارض احتمالی
- تهوع یا استفراغ
- درد شکم یا ناراحتی معده
- خارش خفیف یا بثورات پوستی
- درد مفصل
- سوزش، درد، قرمزی یا التهاب رگ در محل تزریق
- تب یا احساس گرما
- تنگی نفس، خسخس، فشار قفسهٔ سینه، کهیر گسترده، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، افت فشار یا غش میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ انفوزیون باید فوراً متوقف شود و بیمار فوراً به اورژانس مراجعه کند.
- تنگی نفس جدید یا شدید، سرفه، احساس خفگی، ورم دستوپا یا افزایش سریع وزن میتواند نشانهٔ اضافهبار مایع یا ورم ریه باشد؛ فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و مراقبت فوری بگیرید.
- کاهش شدید یا قطع ادرار، ورم فزاینده یا درد پهلو میتواند با آسیب کلیه یا تجمع مایع همراه باشد؛ همان لحظه به پزشک یا پرستار اطلاع دهید.
- خونریزی غیرعادی یا بندنیامدن خون، کبودی گسترده، خون در ادرار یا مدفوع میتواند نشانهٔ اختلال انعقاد باشد؛ وضعیت بیمار باید فوراً ارزیابی شود و برای خونریزی قابلتوجه به اورژانس مراجعه کنید.
- درد و تورم یکطرفهٔ پا، درد ناگهانی قفسهٔ سینه یا تنگی نفس همراه با آن میتواند نشانهٔ لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل، همراهی با هپارین و داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت است؛ دکستران میتواند عملکرد پلاکت و برخی عوامل انعقادی را تغییر دهد و خطر خونریزی را بیشتر کند. دکستران همچنین ممکن است آزمایش سازگاری خون و بعضی روشهای سنجش قند، بیلیروبین، پروتئین تام و آزمایشهای کدورتسنجی را مختل کند؛ اگر احتمال انتقال خون یا انجام آزمایش دارید، تیم درمان و آزمایشگاه باید از تزریق آن خبر داشته باشند. افزودن دارو به کیسه یا مخلوطکردن با خون فقط با بررسی سازگاری و توسط کادر درمان انجام میشود. برای غذا یا الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای مطرح نیست، چون فرآورده وریدی است؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، اطلاعات کافی برای تأیید بیخطری دکستران ۷۰ وجود ندارد و مصرف آن فقط در صورت ضرورت پزشکی انجام میشود. دربارهٔ ورود دکستران به شیر مادر نیز دادهٔ کافی وجود ندارد؛ بهدلیل وجود سدیم، در شیردهی فقط پس از سنجش فایده و خطر برای مادر و نوزاد استفاده شود.
نگهداری
محلول را طبق برچسب فرآورده، معمولاً در دمای اتاق و زیر ۲۵ درجه، دور از نور و یخزدگی نگه دارید. اگر محلول کدر، دارای ذرات یا تغییررنگداده است یا بطری و کیسه آسیب دیده، استفاده نشود؛ محلول بازشده و باقیمانده نیز باید دور ریخته شود. آن را دور از دسترس کودکان و پس از بررسی تاریخ انقضا نگهداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 6 % / 0.9 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دکستران ۷۰ همان سرم نمکی معمولی است؟
۰۲آیا دکستران ۷۰ جایگزین خون یا درمان کمخونی است؟
۰۳چرا پیش از تزریق، نمونهٔ گروه خونی و سازگاری خون میگیرند؟
۰۴آیا بیماری قلبی یا کلیوی مانع تزریق دکستران ۷۰ است؟
۰۵اگر هنگام تزریق دچار خارش یا تنگی نفس شدم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه B05BB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.