فاکتور ۱۰ انعقادی، پلاسمای انسانی
فاکتور ۱۰ انعقادی، پلاسمای انسانی یک فرآوردهٔ مشتق از پلاسمای انسانی و از عوامل ضدخونریزی است. با جایگزین کردن فاکتور ۱۰ کمبوددار، به تشکیل لختهٔ طبیعی و مهار خونریزی کمک میکند.
بیشتر برای درمان و کنترل خونریزی یا کاهش دفعات آن در افراد مبتلا به کمبود ارثی فاکتور ۱۰ بهکار میرود. همچنین برای پیشگیری از خونریزی پیرامون جراحی و برخی اقدامات دندانپزشکی استفاده میشود.
تزریق وریدی، مقدار و فاصلهٔ نوبتها باید بر اساس وزن، آزمایشها و وضعیت خونریزی توسط تیم درمان تعیین شود؛ خودسرانه تکرار نکنید. تنگی نفس، تورم صورت، کهیر گسترده، غش یا ادامهدار بودن خونریزی نیازمند اقدام فوری است.
اگر به فرآوردههای پلاسمایی حساسیت شدید داشتهاید، مهارکنندهٔ فاکتور ۱۰ دارید، یا تزریقهای قبلی اثر کافی نداشتهاند، پیش از نوبت بعدی اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، بیماری مهم و مصرف رقیقکنندههای خون نیز باید از قبل مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاکتور ۱۰ انعقادی، پلاسمای انسانی یک فرآوردهٔ مشتق از پلاسمای انسانی است که در گروه داروهای مؤثر بر خون و خونسازی، عوامل انعقادی و ضدخونریزی قرار میگیرد. فاکتور ۱۰ در زنجیرهٔ انعقاد، پس از فعال شدن، به ساختهشدن ترومبین و سپس فیبرین کمک میکند؛ فیبرین چارچوب اصلی لخته است. تزریق این فرآورده فاکتور کمبوددار را بهطور موقت جایگزین میکند تا تشکیل لخته و کنترل خونریزی بهتر شود. کاربرد اصلی آن کمبود ارثی فاکتور ۱۰ است و برای هر نوع خونریزی یا کمبود سایر فاکتورها جایگزین خودکار نیست. در بازار ایران ممکن است با نام «فاکتور انعقادی» دیده شود.
موارد مصرف
- درمان و کنترل خونریزی فعال ناشی از کمبود ارثی فاکتور ۱۰
- پیشگیری منظم برای کاهش دفعات خونریزی
- مدیریت خونریزی پیش از، حین و پس از جراحی
- پوشش پیشگیرانه برای برخی اقدامات دندانپزشکی
- کنترل خونریزی ناشی از آسیب یا خونریزی قاعدگی شدید در فرد مبتلا، طبق برنامهٔ متخصص
روش مصرف
این فرآورده پس از آمادهسازی، فقط بهصورت تزریق داخل وریدی داده میشود. شروع درمان و موارد پیچیده باید زیر نظر تیم آشنا با اختلالات نادر خونریزی انجام شود؛ تزریق در منزل فقط پس از آموزش عملی و تأیید همان تیم قابل انجام است. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان به سطح پایهٔ فاکتور ۱۰، وزن، محل و شدت خونریزی و پاسخ آزمایشگاهی بستگی دارد و نباید خودسرانه تغییر کند. چون دارو تزریقی است، زمان غذا خوردن اثر مستقیمی بر جذب آن ندارد؛ در برنامهٔ پیشگیری، جا انداختن یا قطع نوبتها میتواند محافظت در برابر خونریزی را کم کند. اگر فرآورده به شکل پودر و حلال جداگانه است، فقط با حلال و روش درجشده در بروشور همان محصول آماده شود؛ محلول کدر یا ذرهدار را مصرف نکنید و آن را با داروی دیگری مخلوط نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شدید قبلی به فاکتور ۱۰، پروتئینهای انسانی، فرآوردههای پلاسمایی یا هر جزء این دارو؛ واکنش تهدیدکنندهٔ حیات به یک فرآوردهٔ مشابه، مانع مهم مصرف است.
- سابقهٔ ساختهشدن مهارکننده یا پادتن ضد فاکتور ۱۰، یا کنترل نشدن خونریزی با تزریقهای قبلی.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و گیاهان دارویی؛ بهویژه رقیقکنندههای خون، ضدپلاکتها، مهارکنندههای فاکتور ۱۰ فعال، پلاسما یا فرآوردههای حاوی چند فاکتور انعقادی.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی؛ همچنین هر جراحی، کشیدن دندان یا اقدام تهاجمی پیش رو.
- بیماریهای کبدی، کلیوی، قلبی، سابقهٔ لختهٔ خون یا هر بیماری مهم را مطرح کنید؛ در کودکان، سالمندان و افراد با وضعیت ناپایدار، پایش دقیقتر لازم است.
- این فرآورده از پلاسمای انسانی ساخته میشود. غربالگری و مراحل کاهش عوامل عفونی خطر انتقال بیماری را بسیار کم میکنند، اما آن را کاملاً صفر نمیکنند.
عوارض احتمالی
- قرمزی محل تزریق
- درد محل تزریق
- خستگی
- کمردرد
- واکنش حساسیتی شدید مانند تنگی نفس، خسخس، احساس فشار قفسهٔ سینه، تورم لب یا صورت، کهیر گسترده، سرگیجه یا غش. تزریق را متوقف کنید؛ اگر علائم شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کنترل نشدن خونریزی، خونریزی مکرر با پاسخ کمتر از معمول، یا نیاز غیرعادی به تزریق میتواند نشانهٔ مهارکننده باشد. خودسرانه مقدار بیشتری تزریق نکنید و همانروز با مرکز درمانی تماس بگیرید؛ خونریزی شدید یا خونریزی سر و شکم فوراً ارزیابی اورژانسی میخواهد.
- نشانههای لخته، مانند درد و تورم یکطرفهٔ ساق، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه یا ضعف ناگهانی یک سمت بدن، بهخصوص پس از تزریق بیش از مقدار تجویزشده یا دریافت همزمان فرآوردههای حاوی چند فاکتور. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
غذا تداخل مستقیم شناختهشدهای با این تزریق ندارد و جذب دارو را تغییر نمیدهد. داروهای مهارکنندهٔ فاکتور ۱۰ فعال، مانند ریواروکسابان و آپیکسابان، میتوانند اثر جایگزینی فاکتور ۱۰ را کم یا خنثی کنند. سایر رقیقکنندههای خون و داروهای ضدپلاکت ممکن است خطر خونریزی را تغییر دهند و مصرف همزمان پلاسما یا فرآوردههای حاوی چند فاکتور انعقادی نیازمند احتیاط و پایش است. مصرف سنگین الکل نیز میتواند خطر خونریزی را بیشتر کند، بهخصوص اگر بیماری کبدی وجود داشته باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ داروی ضدانعقاد را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ مصرف فاکتور ۱۰ انعقادی، پلاسمای انسانی در بارداری و شیردهی وجود ندارد و مشخص نیست چه مقدار از آن به شیر منتقل میشود. از آنجا که خود کمبود فاکتور ۱۰ میتواند خطر خونریزی در بارداری، زایمان و پس از زایمان را بالا ببرد، تصمیم درمانی باید با هماهنگی متخصص خون و پزشک زنان و بر اساس ضرورت بالینی گرفته شود؛ بارداری یا قصد آن و شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید.
نگهداری
فرآورده را در بستهبندی اصلی، دور از نور و دور از دسترس کودکان، در دمای درجشده روی جعبه نگه دارید؛ بسته به سازنده ممکن است نگهداری در یخچال یا دمای اتاق کنترلشده مجاز باشد، اما یخزدگی و گرمای زیاد میتواند آن را خراب کند. تاریخ انقضا و سلامت ویال را پیش از مصرف بررسی کنید. اگر پودر با حلال بازسازی شده است، آن را طبق بروشور همان فرآورده در مهلت تعیینشده مصرف کنید و محلول باقیمانده را نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فاکتور ۱۰ انعقادی برای هر نوع خونریزی مناسب است؟
۰۲آیا میتوانم آن را در منزل تزریق کنم؟
۰۳اگر پس از تزریق خونریزی قطع نشد، نوبت دیگری بزنم؟
۰۴آیا میتوانم همزمان ریواروکسابان یا آپیکسابان مصرف کنم؟
۰۵در بارداری و شیردهی چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B02BD13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.