کاتریدکاکوگ
کاتریدکاکوگ نسخهٔ نوترکیب (تولیدشده با فناوری زیستی، نه از خون انسان) زیرواحد A فاکتور سیزده انعقادی خون است. این دارو جایگزین فاکتوری میشود که در برخی افراد بهصورت مادرزادی کم است یا وجود ندارد و برای محکمشدن لختهٔ خون لازم است.
بیشترین کاربرد آن پیشگیری منظم از خونریزی در بیمارانی است که کمبود مادرزادی زیرواحد A فاکتور سیزده دارند.
این دارو باید فقط بهصورت تزریق وریدی و زیر نظر تیم درمانی آشنا با اختلالات انعقادی تجویز و تزریق شود، چون امکان واکنش آلرژیک یا لختهشدن غیرطبیعی خون وجود دارد.
اگر پس از تزریق نشانههای آلرژی، تورم و درد ناگهانی یک دست یا پا، یا خونریزی غیرمنتظره دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کاتریدکاکوگ یک فرآوردهٔ زیستی نوترکیب از خانوادهٔ داروهای خون و خونسازی است که با فناوری زیستی و بدون استفاده از پلاسمای خون انسانی تولید میشود؛ نام تجاری آن در ایران نووترتین است. این دارو جایگزین زیرواحد A فاکتور سیزده انعقادی (Factor XIII) میشود؛ فاکتوری که در مرحلهٔ پایانی انعقاد خون، رشتههای فیبرین را به هم پیوند میدهد تا لخته محکم و پایدار بماند. در افرادی که این فاکتور را بهصورت مادرزادی کم دارند یا فاقد آناند، لختهها ناپایدار و شکننده میمانند و خطر خونریزی، از جمله خونریزی داخلی، بالا میرود. این کمبود اغلب از همان دورهٔ نوزادی یا کودکی بروز میکند و کاتریدکاکوگ هم در بزرگسالان و هم در کودکان مبتلا، زیر نظر متخصص، به کار میرود. هدف اصلی این دارو پیشگیری منظم از خونریزی در طول زمان است، نه رفع فوری یک خونریزی حاد تازهرخداده.
موارد مصرف
- پیشگیری منظم از خونریزی در بیماران دارای کمبود مادرزادی زیرواحد A فاکتور سیزده انعقادی؛ کاربرد اصلی و تأییدشدهٔ این دارو
- کاهش دفعات و شدت خونریزیهای خودبهخودی مانند کبودیهای گسترده، خونریزی زیر پوست و خونریزی عضلانی در همین بیماران
- کمک به کاهش خطر خونریزی داخلجمجمهای، عارضهای جدی که در کمبود درماننشدهٔ این فاکتور بیش از حد معمول دیده میشود
روش مصرف
کاتریدکاکوگ بهصورت پودر است که پیش از تزریق باید با حلال ویژهٔ خود حل شود و سپس با تزریق آرام وریدی، توسط پزشک، پرستار یا فردی که مرکز درمانی آموزش داده، به بدن وارد شود؛ خودتان بدون آموزش لازم اقدام به تزریق نکنید. برخلاف بسیاری از داروهای خوراکی روزانه، این دارو بهصورت دورهای و با فاصلهٔ زمانی مشخص تزریق میشود؛ پزشک این فاصله و مقدار هر نوبت را بر پایهٔ وزن، شدت کمبود و پاسخ بدن شما تعیین و در طول درمان در صورت نیاز تنظیم میکند. نوبتهای تزریق را طبق برنامهای که پزشک مشخص کرده رعایت کنید، نوبت عقبافتاده را با تزریق مقدار دوبرابر جبران نکنید و بدون مشورت با پزشک، تزریق را قطع نکنید، چون این کار میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد. اگر نوبتی را فراموش کردید یا نیاز به تغییر در برنامهٔ تزریق داشتید، هرچه زودتر با پزشک یا مرکز درمانی خود تماس بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمبود مادرزادی زیرواحد A فاکتور سیزده انعقادی؛ پیشگیری منظم از خونریزی، از جمله خونریزی داخلجمجمهای
در کودکان با وزن کمتر از ۲۴ کیلوگرم، رقیقسازی برای اندازهگیری دقیق حجم تزریق طبق دستور فرآورده انجام شود. این دارو برای کمبود زیرواحد B مؤثر نیست.
خونریزی خودبهخودی یا بیننوبتی در بیمار مبتلا به کمبود مادرزادی زیرواحد A فاکتور سیزده
برای خونریزی حین پیشگیری منظم است. خونریزی شدید، بهویژه داخلجمجمهای، به ارزیابی فوری بیمارستانی نیاز دارد و سرعت تزریق نباید از ۲ میلیلیتر در دقیقه بیشتر شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به کاتریدکاکوگ، سایر فرآوردههای فاکتور سیزده، یا هر یک از اجزای این دارو (ازجمله پروتئینهای بهکاررفته در فرآیند تولید، مانند مخمر) واکنش آلرژیک داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- نوع دقیق کمبود فاکتور سیزدهٔ خود (زیرواحد A یا B) را با پزشک روشن کنید، چون کاتریدکاکوگ فقط برای کمبود زیرواحد A مناسب است.
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکتهٔ قلبی یا مغزی، یا هر عامل خطر دیگر لختهشدن غیرطبیعی خون را در خود یا خانواده با پزشک در میان بگذارید.
- هرگونه بارداری، برنامه برای بارداری، یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای خونی دیگری که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز خود بگویید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد دستها یا پاها
- درد یا کبودی خفیف در محل تزریق
- کمردرد
- کهیر، خارش شدید، تورم صورت، لب یا گلو، تنگی نفس یا سرگیجهٔ ناگهانی پس از تزریق: حین تزریق فوراً به پرستار یا پزشک اطلاع دهید و اگر پس از ترخیص رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم، درد، گرمی یا قرمزی ناگهانی یک دست یا پا که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد: فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی یا سرفهٔ خونی که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون در ریه باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف ناگهانی یک طرف بدن، اختلال گفتار یا بینایی که میتواند نشانهٔ سکتهٔ مغزی باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بازگشت یا افزایش خونریزی و کبودی با وجود تزریق منظم، که میتواند نشانهٔ کاهش اثر دارو یا تشکیل پادتن باشد: سریعاً با پزشک یا متخصص خون تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مطالعات رسمی کمی دربارهٔ تداخل کاتریدکاکوگ با داروهای دیگر انجام شده است. بااینحال، چون این دارو مستقیماً بر روند انعقاد خون اثر میگذارد، مصرف همزمان آن با سایر فرآوردههای خونی یا داروهایی که خود نیز بر لختهشدن خون اثر دارند باید فقط زیر نظر پزشک باشد. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای خونی دیگری که مصرف میکنید را پیش از هر تزریق به پزشک و داروساز خود بگویید تا خطر تداخل یا تشدید بیمورد لختهشدن خون بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات محدودی دربارهٔ مصرف کاتریدکاکوگ در دوران بارداری و شیردهی در دست است. از سوی دیگر، کمبود درماننشدهٔ فاکتور سیزده خود میتواند خطر سقط و خونریزی در بارداری را افزایش دهد؛ به همین دلیل، تصمیم دربارهٔ ادامه یا شروع این دارو در بارداری و شیردهی باید با مشورت متخصص خون یا زنان و با سنجش دقیق سود و خطر برای مادر و جنین گرفته شود.
نگهداری
این دارو باید دور از دسترس کودکان نگهداری شود. پودر و حلال آن پیش از تهیه معمولاً باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور مستقیم نگهداری شوند و نباید یخ بزنند؛ همیشه دستور روی بستهٔ دارویی خودتان و راهنمایی داروخانه را ملاک قرار دهید. پیش از هر تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید و اگر دارو کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات معلق بود، از مصرف آن خودداری کنید. محلول آمادهشده باید طبق راهنمای داروساز یا کادر درمانی در بازهٔ زمانی مشخصی مصرف شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کاتریدکاکوگ را میتوان در منزل تزریق کرد؟
۰۲آیا کاتریدکاکوگ برای همهٔ انواع کمبود فاکتور سیزده مناسب است؟
۰۳چرا کاتریدکاکوگ فقط برای پیشگیری تجویز میشود، نه درمان یک خونریزی حاد؟
۰۴آیا این دارو از خون انسانی تهیه میشود؟
۰۵آیا مصرف این دارو نیاز به آزمایش منظم دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B02BD11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.