آلبومین انسانی
آلبومین انسانی پروتئینی طبیعی است که از پلاسمای اهداکنندگان انسانی خالصسازی میشود و بهصورت تزریق وریدی برای افزایش حجم خون و فشار انکوتیک بهکار میرود.
بیشتر برای جبران شوک ناشی از خونریزی یا سوختگی، و نیز درمان کمبود شدید آلبومین خون در بیماریهای کبدی و کلیوی مانند سیروز همراه با آسیت بهکار میرود.
این دارو فقط در بیمارستان و توسط پزشک تزریق میشود؛ چون از خون تهیه میشود، احتمال کمِ واکنش آلرژیک یا فشار بیشازحد بر قلب طی تزریق وجود دارد که نیازمند پایش دقیق است.
اگر سابقهٔ حساسیت به فرآوردههای خونی، بیماری قلبی یا کلیوی دارید، یا در حین تزریق علائمی مانند خارش، تنگینفس یا تپش قلب احساس کردید، فوراً با پزشک یا تیم درمانی صحبت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آلبومین انسانی نوعی پروتئین طبیعی خون است که از پلاسمای اهداکنندگان انسانی جداسازی و خالصسازی میشود و در قالب محلول تزریقی با غلظت ۲۰٪ در بیمارستان بهکار میرود. این پروتئین در حالت طبیعی بخش عمدهٔ فشار انکوتیک (فشار اسمزی کلوئیدی) خون را تأمین میکند و آب را در داخل رگها نگه میدارد. وقتی سطح آلبومین خون بهشدت پایین بیاید یا حجم مایعات داخل رگها کاهش یابد، تزریق آلبومین انسانی میتواند حجم خون و فشار انکوتیک را بهسرعت جبران کند. این فرآورده در ردهٔ «فرآوردههای خونی و جایگزینهای پلاسما» قرار دارد و برخلاف بیشتر داروها، هرگز در منزل مصرف نمیشود، بلکه تنها زیرنظر مستقیم پزشک و در محیط درمانی تزریق میگردد. این توضیحات صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاعرسانی عمومی دارد و جایگزین ویزیت، تشخیص یا تصمیم درمانیِ پزشکِ معالج نیست.
موارد مصرف
- جبران حجم خون در شوک ناشی از خونریزی شدید، سوختگی گسترده یا جراحیهای بزرگ
- درمان کمبود شدید آلبومین خون (هیپوآلبومینمی) در بیماریهای کبدی مانند سیروز همراه با آسیت
- پیشگیری از افت ناگهانی فشار خون پس از خارجکردن حجم زیاد مایع آسیت از شکم (پاراسنتز حجیم)
- بخشی از درمان سندرم هپاتورنال و برخی موارد سندرم نفروتیک مقاوم به درمان معمول
- استفاده بهعنوان مایع جایگزین در پلاسمافرزیس (تعویض پلاسمای خون)
- کمک به پرکردن دستگاه گردش خون برونپیکری در جراحیهای قلبباز (بایپس قلبیریوی)
روش مصرف
آلبومین انسانی برخلاف اغلب داروها، هرگز بهصورت خوراکی یا خودسرانه در منزل مصرف نمیشود؛ این دارو فقط بهصورت تزریق وریدی و توسط پزشک یا پرستار در بیمارستان یا مرکز درمانی تجویز میگردد. سرعت و مدت تزریق را پزشک بر اساس علتِ نیاز به آلبومین، وضعیت قلب و کلیه، و نتایج آزمایشهای بیمار تعیین میکند و در طول تزریق، فشار خون، ضربان قلب و تنفس بیمار پایش میشود. هرگونه احساس ناخوشی، خارش، تنگینفس یا تپش قلب در حین یا پس از تزریق باید فوراً به تیم درمانی اطلاع داده شود. تعداد دفعات و حجم تزریق کاملاً به تشخیص پزشک بستگی دارد و تنها او صلاحیت تعیین آن را دارد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به آلبومین انسانی یا سایر فرآوردههای خونی
- ابتلا به نارسایی قلبی، فشار خون بالای شدید یا کمخونی شدید
- بیماریهای کلیوی، بهویژه کاهش شدید حجم ادرار (آنوری) یا نارسایی کلیه
- وجود واریس مری یا سابقهٔ خونریزی گوارشی در بیماران کبدی
- بارداری، شیردهی یا هرگونه داروی مصرفی دیگر، بهویژه داروهای وریدی همزمان
- هرگونه محدودیت مایعات یا رژیم غذایی خاص که پزشک تجویز کرده است
عوارض احتمالی
- لرز خفیف یا احساس سرما
- تب خفیف و گرگرفتگی
- سردرد
- حالت تهوع
- بثورات یا کهیر خفیف و موقت پوستی
- علائم واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) مانند کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، تنگینفس شدید یا افت ناگهانی فشار خون؛ در این حالت باید تزریق فوراً قطع و به اورژانس مراجعه شود
- نشانههای اضافهبار مایعات و فشار بر قلب مانند تنگینفس، سرفه، تپش قلب یا تورم ناگهانی پاها، بهویژه در بیماران قلبی یا کلیوی
- علائم ادم ریوی همچون تنفس خرخرکننده یا احساس خفگی که نیازمند توجه فوری تیم درمانی است
- افت یا افزایش ناگهانی و غیرمنتظرهٔ فشار خون در طول تزریق که ممکن است نیاز به تنظیم سرعت تزریق داشته باشد
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آلبومین انسانی برخلاف بسیاری از داروهای شیمیاییِ خوراکی، تداخل دارویی کلاسیک اندکی دارد، زیرا مانند آنها از طریق آنزیمهای دارویی کبد متابولیزه نمیشود و مستقیماً در جریان خون اثر میگذارد. بااینحال، چون در بیمارستان معمولاً همزمان با سایر مایعات وریدی، دیورتیکها یا داروهای تزریقی دیگر استفاده میشود، پزشک باید تعادل کلی مایعات و نمک بدن را در نظر بگیرد تا خطر اضافهبار مایعات یا فشار بر قلب افزایش نیابد. آلبومین معمولاً نباید با سایر داروها در یک سرنگ یا کیسهٔ تزریقی مخلوط شود، مگر آنکه سازگاریِ آنها تأیید شده باشد. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را پیش از هر تزریق به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آلبومین انسانی در واقع همان پروتئینِ طبیعیِ موجود در پلاسمای خون است و در دوران بارداری تنها زمانی تزریق میشود که پزشک آن را بهدلیل ضرورتی مانند افت شدید حجم خون یا کمبود شدید آلبومین لازم بداند. تاکنون خطر مشخصی برای جنین در مصرفِ منطبق با دستور پزشک گزارش نشده است، اما هر تصمیم دربارهٔ تزریق آن در بارداری و شیردهی باید توسط پزشک متخصص و بر اساس ضرورت بالینی گرفته شود.
نگهداری
این فرآورده معمولاً در بیمارستان یا مرکز درمانی نگهداری و مستقیماً همانجا تزریق میشود، ولی در صورت نیاز به نگهداری موقت، باید دور از یخزدگی و نور مستقیم و در دمای ذکرشده روی برچسب نگهداری شود. اگر محلول کدر شده، رنگ آن تغییر کرده یا ذرات معلق در آن دیده شود، نباید استفاده گردد. این فرآورده تکمصرفی است و باقیماندهٔ بازشدهٔ آن نباید دوباره مصرف شود؛ تاریخ انقضا حتماً پیش از تزریق بررسی، و دارو دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 20 % |
| تزریقی | 25 % |
| تزریقی | 5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۲ برند از ۴۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریق آلبومین انسانی خطر انتقال بیماریهای عفونی مانند هپاتیت را دارد؟
۰۲چرا پزشک بهجای سرم معمولی از آلبومین ۲۰٪ استفاده میکند؟
۰۳آیا پودر آلبومینی که در فروشگاههای مکمل و بدنسازی فروخته میشود، همان داروی آلبومین انسانی است؟
۰۴آیا میتوان آلبومین انسانی را در منزل و بدون حضور پزشک تزریق کرد؟
۰۵در طول یا بعد از تزریق آلبومین، چه علائمی باید فوراً به پزشک یا پرستار گفته شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۲ برند از ۴۳ سازنده، در گروه B05AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.